Søkeresultat

Tøm filter
Distanse
less than  km
from 

Man kan per nå kun bruke opp til 3 filter samtidig

Viser 200 av 2401 resultater

Krosshamn

Busetnad, bygd, by
Publisert: 18.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
Krosshamn ligg i skipsleia nordaust for Hundvåkøy, nær Sandtorv. Namnet kjem truleg av at dette er den hamna i Austevoll som ligg nærast mot Korsfjord...

Minnesmerke over russiske krigsfangar

Folk og samfunn
Monument / Monument
Publisert: 07.07.1999
Author: Hermund Kleppa
Tretten russiske krigsfangar miste livet i Årdal under 2. verdskrigen. Dei vart gravlagde på krykjegarden ved Årdal kyrkje. I 1951 reiste bygdefolket ...

Guds Ord meisla i stein

Busetnad, bygd, by
Plakett / Plaque
Publisert: 08.11.2007
Author: Reidar Eide
JESUS BA OFTE - Dette er bibelorda som Ole Andreas Olson Holsen hogg inn i steinen på stølen Storehojen i Holsen først på 1900-talet. Langs stølsvegan...

Grødalshaug

Arkeologi
Publisert: 18.01.2013
Author: Svein Indrelid
Ved botnen av Vargavågen på Halhjem ligg Grødalshaug, ein 30 meter høg bergkolle mellom vågen og eit våtlendt dalsøkk. På sørsida av kollen er ei brat...

Bygda Fresvik

Arkeologi
Bygd / Village
Publisert: 12.11.2007
Author: Trude Knutzen Knagenhjelm
Kjerringholet er ei lita hole som ligg ni meter over havet på nordsida av Blomvågen, på garden Blom i Øygarden kommune. Funn kan tyda på at hola var i...

Klubbhelleren

Arkeologi
Publisert: 27.09.2018
Author: Knut Andreas Bergsvik Ida Dyrkorn Heierland
Klubbhelleren ligg på garden Askvik i Os, Hordaland. Han ligg nær sjøen, berre fire meter over havet, i ei lun vik. Alle funna er frå eldre jernalder...

Røvarhola

Arkeologi
Publisert: 27.09.2018
Author: Knut Andreas Bergsvik
Røvarhola ligg i skråninga opp mot Kviteråsen på øya Strøno i Os, ca. 75 meter over havet. Funna er frå folkevandringstida (400–550 e.Kr.) og stammar ...

Ferstad

Busetnad, bygd, by
Publisert: 21.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
Ferstad er vel verdt ei vitjing. Garden ligg på eit lite høgdedrag sør for Lekven; ein vakker embetsgard frå 1700-talet....

Stadnamn i Årdal

Busetnad, bygd, by
Plass / Spot
Publisert: 07.07.1999
Author: Andreas Bjørkum
Kva er eit stadnamn? Den enklaste tydingi er å seia at eit stadnamn er eit namn på ein stad, men kva er då ein stad? Ordet stad får vanleg desse tydin...

Osøyro

Busetnad, bygd, by
Publisert: 21.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
Strandstaden Os tek form midt på 1800-talet. Då byrjar handverkarar og handelsmenn å slå seg ned på øyra ved elveosen....

Vassbygdi

Busetnad, bygd, by
Grend / Hamlet
Publisert: 12.11.2007
Author: Trude Knutzen Knagenhjelm
"Sognefolket som bor over dette Vand, kaldes Vassbygder og siden strekker Prstegjeldet sig østefter op hvor Veyen gaa til Hallingdal i Aggershus Stift...

Bygda Flåm

Busetnad, bygd, by
Bygd / Village
Publisert: 12.11.2007
Author: Trude Knutzen Knagenhjelm
Bygda Flåm og Flåmsdalen, som til saman utgjer Flåm sokn, ligg i inste enden av Aurlandsfjorden. Frå å vere ei nokså typisk vestlandsbygd med større o...

Gåssand

Busetnad, bygd, by
Publisert: 21.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
28. november 1914 var ein stor dag for osingane. Då kunne dei skrua på brytaren og få elektrisk lys i stovene sine. Det var som å opna døra til framti...

Aurlandsvangen

Busetnad, bygd, by
Bygd / Village
Publisert: 12.11.2007
Author: Trude Knutzen Knagenhjelm
Omgrepet Aurlandsvangen femner her om eit stort område, tilsvarande Vangen sokn. Dette innbefattar gardane langs fjorden frå Skjerdal til Otternes, sa...

Lyse kapell

Tru og livssyn
Publisert: 21.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Lidén
Det vesle, kvitmåla kapellet med det raude tegltaket, like sør for klosterruinane på Lyse vart bygt 1663 som gardskapell for klostergodset, etter at s...

Grenda Stalheim

Arkeologi
Grend / Hamlet
Publisert: 12.11.2007
Author: Trude Knutzen Knagenhjelm
Ostrabakkjen ligg 6,5 meter over havet, like innanfor Foldrøyhamn på Bømlo, ved utløpet av Foldrøyvatnet. Då helleren var i bruk, var Foldrøyvatnet e...

Sætrehelleren

Arkeologi
Publisert: 20.06.2019
Author: Knut Andreas Bergsvik Camilla Bommen Ida Dyrkorn Heierland
Sætrehelleren ligg om lag 9,5 meter over havet og ca. 50 meter frå stranda ved Skjeljavikjo i botnen av Sætrefjorden på vestsida av Søra Bømlo. Heller...

Lyster Sanatorium - Harastølen

Folk og samfunn
Hotell / Hotel Sjukehus / Hospital
Publisert: 21.05.2025
Author: Ottar Starheim
Lyster Sanatorium var eit av dei største spesialsjukehusa i landet og var frå 1902 tuberkulosesjukehus for heile Vestlandet. I seinare tid har by...

Per Ivarson Undi

Historier om migrasjon
Utvandring / Emigration
Publisert: 28.05.2025
Author: Per Christian Underhaug
Familien var dei fyrste som utvandra frå Sogn....

En armring til begjær

Publisert: 02.06.2025
Author: Nils Anfinset
Hvem har vel ikke hatt et stort ønske om å finne gull en eller annen gang? Nettopp dette gjorde gårdbruker Nils Bjelland fra Vikse i Sveio i november ...

Hopssundet

Publisert: 03.06.2025

Brevet frå Jonas Wessel Crøger

Folk og samfunn
Kvinner og likestilling Skule Skule / School
Publisert: 03.07.2025
Author: Anett Ytre-Eide
Sommaren 1843 kom det eit brev til Leikanger formannskap. Brevet var frå personellkapellan Jonas Wessel Crøger i Bergen, og handla om planane han hadd...

Julerefleksjonar frå ein utvandrar

Folk og samfunn
Jul Utvandring / Emigration
Publisert: 16.12.2025
Nordmenn som utvandra til USA på 1800- og første halvdel av 1900-talet fekk nok mange store og små kultursjokk. Mange sende brev heim til familie og v...

Dei tre ski-pionerane i Breckenridge

Historier om migrasjon
Sport / Sport
Publisert: 07.01.2026
Author: Eirik Helleve
Breckenridge, Colorado, er ein av dei best besøkte skistadane i USA. Kvart år kjem bortimot to millionar skituristar til byen for å stå på ski i skian...

Lyse kloster

Tru og livssyn
Publisert: 21.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Marit Nybø

Dåpsklede i Nordfjord før 1900

Folk og samfunn
Tekstil / Textile
Publisert: 12.11.2007
Author: Ingrid Berger
Når vi i 2007 tenkjer på eit dåpsbarn i dåpsklede frå Nordfjord, er det ein fleire veker gamal beibi i lang, kvit kjole med kvit hue vi ser for oss. F...

Lysøen

Språk og kunst
Publisert: 21.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Jostein Mæland Stephan Tschudi Madsen
Lysøen, dette eventyrslottet med den russisk-inspirerte løk-kuppelen på hjørnetårnet, står som eit minne om historismens mangfald og eit monument over...

Folkemusikken i Årdal

Busetnad, bygd, by
Musikkinstrument / Musical Instrument Musikk / Music
Publisert: 07.07.1999
Author: Liv Fridtun (1970 - )
Folkemusikken i Årdal kjenner vi i dag gjennom gode musikarar frå Årdal som har vidareført tradisjonane. I Årdal finn ein mange kjelder både om song o...

Vasselhelleren

Arkeologi
Publisert: 02.10.2018
Author: Knut Andreas Bergsvik
Vasselhelleren er ein av dei største i fylket. Han ligg under eit overhengande fjellparti som er ca. 125 meter langt og opptil 13 meter djupt. På 1920...

Fossane i Nærøydalen

Busetnad, bygd, by
Foss / Waterfall
Publisert: 15.11.2007
Author: Trude Knutzen Knagenhjelm
Dei store fossane inst i Nærøydalen, Sivlefossen og Stalheimsfossen er kjende attraksjonar og døme på større elvar som tidlegare rann mot Voss. Dette ...

Bogelia

Ver og klima
Publisert: 02.10.2018
Author: Amalie Skjold Mathiassen Frida Riple Forsberg Judith Margrete Vestre
Sikringsområde for Statens Vegvesen etter sørpeskredhendingar. Radarovervaking og stenging av vegen på kort varset....

Vangsvatnet

Ver og klima
Publisert: 02.10.2018
Author: Aasheim, Sebastian H. Godø, Erlend H. Kvellestad, Nikolai H. Solheim, Vegard M.
Vangsvatnet er eit arkiv for fortidas flaumar. Vangskyrkja har inskripsjon frå flaumen i 1604....

Fossane i Nærøyfjorden

Ver og klima
Foss / Waterfall
Publisert: 15.11.2007
Author: Trude Knutzen Knagenhjelm
Nærøyfjorden kan skilte med så mange som 25 større og mindre fossar. Av desse reknast Kjelfossen som den viktigaste, men fleire andre er òg verdt å ne...

Tokheimslia

Ver og klima
Publisert: 02.10.2018
Author: Evelyn Natterøy Marte Eimind Kvalnes
På byrjinga av 90-talet var det fleire vintre med ekstremt med nedbør på Vestlandet. Odda samfunnet vart rysta av fleire store snøskred som tok hus og...

Opo

Ver og klima
Publisert: 02.10.2018
Author: Torbjørn Sletten Haga Anine Eikrem Helland
Opo gjekk over alle breidder i novmber 2014. Mykje vart øydelagt og NVE har brukt millionar på å sikre elva....

Engevik

Busetnad, bygd, by
Publisert: 22.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Anders Kåre Engevik
Halvvegs inne ved Sævareidfjorden ligg offisersgarden Engevik. Først på 1700-talet var garden dels krongods, dels i bonde-eige. I 1724 busette oberstl...

Fossane i Flåm og Aurlandsfjorden

Busetnad, bygd, by
Foss / Waterfall
Publisert: 15.11.2007
Author: Trude Knutzen Knagenhjelm
I Flåmsdalen og i Aurlandsfjorden finst det både kjende og ukjende fossar som pregar landskapet. Nokre av desse er blant dei mest kjende turistattraks...

Huldafossen i Fresvik

Busetnad, bygd, by
Foss / Waterfall
Publisert: 15.11.2007
Author: Trude Knutzen Knagenhjelm
Huldafossen i Fresvik er rekna som ein av dei viktigaste fossefalla innanfor Nærøyfjorden Verdsavområde. Fossen ligg i Huldabotnen, aust for Fresvikbr...

Engevikhavn

Busetnad, bygd, by
Publisert: 22.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Anders Kåre Engevik
Gjestgjevarverksemda i Engevik på 1700-talet kan ikkje ha vore særleg omfattande. Men hundre år seinare voks det fram ein handels- og gjestgjevarstad ...

Beitelen

Busetnad, bygd, by
Fjell / Mountain
Publisert: 15.11.2007
Author: Trude Knutzen Knagenhjelm
Beitelen er eitt av dei fremste kjennemerka i Nærøyfjorden verdsarvområde. Den særmerkte fjelltoppen er òg eit godt utsiktspunkt over fjordsystemet....

Krøttersti og gropeforekomst i utmarka på Eide

Naturformasjon / Natural structure
Publisert: 07.07.1999
Author: Per Bygnes
I ei felles utmark på nordsida av Åfjorden vart det i eldre tid bygd ein krøttersti oppetter langs Botna-elva. Øvst oppe i elvegjelet er eit krotingsb...

Holdhus kyrkje

Tru og livssyn
Publisert: 22.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Anne Marta Hoff
Gamlekyrkja på Holdhus er ei av dei eldste tømmerkyrkjene som er att på Vestlandet. Den nye kyrkja på Eide, bygd i 1890, avløyste kyrkjestaden frå mel...

Krotingsberget ved Korshaugvatnet

Busetnad, bygd, by
Naturformasjon / Natural structure
Publisert: 07.07.1999
Author: Per Bygnes
Midt i stien mot Hatleimsstølane på nordvestsida av Korshaugvatnet er det krota inn krossar, initialar og årstal i det blaute berget....

Bedehuset i Tyssedalen

Tru og livssyn
Bedehus / Chapel
Publisert: 19.11.2007
Author: Hermund Kleppa
Tyssedalen i Dalsfjorden går sørover frå gardane Leitet og Tysse til Tyssedalsvatnet. Tyssedal var eigen skulekrins. Skulehuset stod kring 2 km sør i ...

Lausmansjettar og pulsvantar frå Nordfjord

Folk og samfunn
Tekstil / Textile
Publisert: 21.11.2007
Author: Ingrid Berger
Nokre plagg endrar seg gjennom historia mens andre går ut av bruk. Eit plagg som ikkje lenger er i vanleg bruk, er lausmansjettar eller pulsvantar til...

Øpstad

Busetnad, bygd, by
Publisert: 22.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Samson L. Øpstad
Postgarden på Øpstad merkjer seg ut i landskapet. Ei okergul lemstove og eit kvitmåla sveitserhus med oker lister, ber bod om eit 1800-tals tun; næras...

Holsund

Næring og handverk
Publisert: 22.01.2013
Author: Nils Georg Brekke

Arnatveit

Busetnad, bygd, by
Publisert: 29.01.2013
Author: Per Jahn Lavik
På garden Arnatveit, høgt oppe i bakkehellet ovanfor riksvegen, står det att ei gamal røykstove i tunet på hovudbruket, der det gamle fellestunet låg....

Island - Minnesmerke over Ingolv Arnarson i Rivedal

Folk og samfunn
Monument / Monument
Publisert: 03.01.2008
Author: Hermund Kleppa
I åra 1955-1961 hadde Sogn og Fjordane tre store besøk frå Island. I 1955 var president Asgeir Asgeirsson framom under ei reise i Noreg, i 1957 var 30...

Då Osen bru ramla i elva

Busetnad, bygd, by
Ulukke / Accident
Publisert: 04.01.2008
Author: Svein Ove Nistad Hermund Kleppa
Gaula renn ut inst inne i Dalsfjorden. Osen bru ligg nesten ved utløpet. Den 30. april 1959 stod ei heller uvanleg kunngjering i Firda: "Fylkesvegen m...

Fana kyrkje

Tru og livssyn
Frederik Konow Lund
Publisert: 30.01.2013
Author: Per Jahn Lavik
Steinkyrkja i Fana var ei av valfartskyrkjene i mellomalderen, med eit undergjerande sølvkrusifiks som kunne lækja sjuke. Ein haug vest for kyrkja ver...

Jordkjellaren på Markus-plassen

Busetnad, bygd, by
Gardshus / Farm house
Publisert: 07.07.1999
Author: Per Bygnes
Markus-plassen er det lokale namnet på Instebøen på garden Tauning, til vanleg kjend som Tonning. Der kan ein i dag sjå ein samansigen jordkjellar for...

Garden Naddvik

Busetnad, bygd, by
Gardsbruk / Farm
Publisert: 09.01.2008
Author: Vibeke Lia
I Vikadalen i Årdal er det spor etter menneske heilt attende til steinalder, men det er fyrst tidligast i bronsealder, og i alle fall i jarnalderen at...

Innvik Ullvarefabrikk

Næring og handverk
Fabrikk / Factory
Publisert: 07.07.1999
Author: Anders Gjerde
Wald P. Skaaden og Andreas R. Svarstad stod bak skipinga av Indvikens Uldspinderi. Den fyrste bygningen stod ferdig i 1890. Han har seinare vorte utvi...

Strusshamn

Busetnad, bygd, by
Publisert: 30.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Anders Bjarne Fossen
På sørsida av Askøy, like vest for Bergen, ligg Strusshamn. Den lune vågen er ei av dei beste hamnene ved Byfjorden, i leia mot sør. I seglskutetida k...

Dagfinnsteinen ved Årdal kyrkje

Busetnad, bygd, by
Historisk monument / Historical monument
Publisert: 07.01.2002
Author: Hermund Kleppa
Ved Årdal kyrkje på Årdalstangen står fire minnesteinar. Dagfinnsteinen er nær 700 år gamal. Han står oppreist på høgre sida av kyrkjegardsporten, tet...

Hop - Thomas Erichsens Minde

Busetnad, bygd, by
Publisert: 31.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Anders Bjarne Fossen
Frå 1500-talet var Hop setegard for lagmannen i Bergen og Gulen lagdøme. Fleire av lagmennene var adelege, slik som Hans Hansen Lillienskiold og Niels...

Minnesmerke på Island - over falne nordmenn

Folk og samfunn
Monument / Monument
Publisert: 11.01.2008
Author: Hermund Kleppa
På ein kyrkjegard i Reykjavik står eit minnesmerke over nordmenn som fall på Island under verdskrigen 1939-1945. Ein av dei var Odd Batalden frå Florø...

Vetane i Lærdal

Busetnad, bygd, by
Varde / Cairn
Publisert: 18.12.2001
Author: Oddkjell Bosheim
Signalsystemet med å tenna bål for å varsle ufred, har røter langt attende i historia. Skriftelege kjelder fortel at det var i bruk på 900-talet. Syst...

Notaholmen

Busetnad, bygd, by
Publisert: 23.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
Garnhengja på Notaholmen står som eit minne om dei dagar folk rodde fisket. På Notaholmen vart nøtene tørka, bøtte og barka. Og det var ein stor forde...

Vasstandsmerke i Solund

Busetnad, bygd, by
Plakett / Plaque
Publisert: 19.12.2001
Author: Hans H. Steinsund
Langs heile norskekysten vart det på 1800-talet hogd inn i fjellet ein god del såkalla vasstandsmerke. I dag veit me om 123 slike merke. To av dei er ...

Klippfisktørking i Solund

Busetnad, bygd, by
Fiske / Fishing
Publisert: 19.12.2001
Author: Hans H. Steinsund
På fleire plassar i Solund tørka dei torsk på berga. Fisken kom flakt og salta med jekter frå Lofoten i april/mai. Friske hender vaska, vende og stabl...

Ådland

Tru og livssyn
Publisert: 23.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
Ådland inst i Samnangerfjorden er ein gammal kyrkjestad og skysstasjon; eit knutepunkt i samferdsla frå sjø til land. Den kvitmåla kyrkja som ligg her...

Ysteriet i Årevika

Busetnad, bygd, by
Meieri / Diary
Publisert: 21.11.2007
Author: Martinus Mettenes
Dei veglause gardane Skeistrand, Hammar, Årevika og Mettenes ligg på sørsida av Nordfjorden mellom Hyeneset og Ålfoten. I åra 1924-1945 dreiv dei med ...

Thorvaldsens Kristus-figur

Busetnad, bygd, by
Monument / Monument
Publisert: 21.11.2007
Author: Hermund Kleppa
Florø fekk ny kyrkje i 1882 og ein skulptur i staden for altertavle; ei etterlikning av Bertel Thorvaldsen sin Kristus-figur i Vår Frue kirke i Københ...

Gravhaugane på Ytre Moa

Arkeologi
Historisk plass / Historical site
Publisert: 24.01.2008
Author: Kari Larsen
I tillegg til 6 hustufter, ligg der 20 gravhaugar og ein bautastein på Moaterrassen. Nokre av gravhaugane ligg mellom husa, men fleirtalet av dei er s...

Hyllestad gamle kyrkjegard

Tru og livssyn
Gravplass / Cementery
Publisert: 07.07.1999
Author: Finn Borgen Førsund
I 1880 vart den gamle kyrkja på Hyllestad riven og seld. Gravplassen var for liten, og ny vart teken i bruk på nabogarden. Den gamle kyrkjegarden kom ...

Ytre Moa - livet i og mellom husa

Historisk plass / Historical site
Publisert: 24.01.2008
Author: Kari Larsen
Det er funne eit rikt utval av gjenstandar på Ytre Moa - både pryd og nyttegjenstandar. Gjenstandane fortel om daglegliv og verke på garden; om korlei...

Tekstilreiskap og tekstiltilverking

Verktøy / Tool
Publisert: 24.01.2008
Author: Kari Larsen
Det er eit markert innslag av tekstilreiskap i gjenstandsfunna frå Ytre Moa. Saman med kjennskap til beitetilhøve, funn av reiskap til sanking av for ...

Kjøkenreiskap og matstell

Kjøkkenutstyr / Kitchen accessory
Publisert: 24.01.2008
Author: Kari Larsen
På Ytre Moa utgjer kjøkenreiskap og utstyr til matlaging ei interessant gruppe gjenstandar, som både kvar for seg og samla kan gje oss innblikk i kvar...

Smykke og personleg utstyr

Tilbehøyr / Accessory
Publisert: 24.01.2008
Author: Kari Larsen
Det er funne få, men likevel ulike typar smykke og personlege gjenstandar på Ytre Moa. Desse gjenstandane viser mellom anna at dei som budde på Ytre M...

Vetti - fjellgarden i Utladalen

Busetnad, bygd, by
Gardsbruk / Farm
Publisert: 25.01.2008
Author: Vibeke Lia
Ved innseilingen til Vågen i Bergen ligger Holmen, som i middelalderen var stedet for både kongsgård og domkirke. ...

Hyllestad kyrkje og kyrkjegard

Tru og livssyn
Kyrkje / Church
Publisert: 07.07.1999
Author: Finn Borgen Førsund
Hyllestad hadde kyrkje og kyrkjegard frå mellomalderen liggjande på garden Hyllestad. Men i 1880 hadde desse hatt si tid, og Hyllestad sokn fekk ny ky...

Bø kyrkje og kyrkjegard

Tru og livssyn
Kyrkje / Church
Publisert: 07.07.1999
Author: Finn Borgen Førsund
Bø kyrkje, bygd i 1868, er den eldste av dei tre soknekyrkjene i Hyllestad. Ho er også den einaste som har stått på same tufta av alle dei tidlegare k...

Michael Sars: En uimodstaaelig Lyst til Naturens Studium

Folk og samfunn
Publisert: 05.06.2020
Author: Anne Helene S. Tandberg og Luis Martell
Det finnes mange grunner for å velge seg et yrke. Michael Sars valgte å bli prest så han kunne fordype seg i zoologien og havets «mærkelige levende dy...

Øn gravstad

Gravplass / Cementery
Publisert: 07.07.1999
Author: Finn Borgen Førsund
Gravplassen ligg på garden Øn, som har gitt soknet namn. Tidlegare kyrkjer i soknet har stått på same tufta som gravkapellet no står. Sjå elles under ...

Ramsgrø bedehus

Tru og livssyn
Bedehus / Chapel
Publisert: 07.07.1999
Author: Per Bygnes
Folket i den tidlegare Vassenden krins i Hyllestad kjøpte i 1914 det gamle skulehuset i nabogrenda Lone i Fjaler. Dei sette det oppatt og tok det i br...

Skule og lokalt kulturhus i Skor

Busetnad, bygd, by
Skule / School
Publisert: 07.07.1999
Author: Per Bygnes
Skor "gamle" skule (skulehus) stod klar til å takast i bruk skuleåret 1910/11. Byggmeister var entreprenør Andreas Gjertsen frå Salbu. Skulen vart ned...

Møvik

Tru og livssyn
Publisert: 12.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Tore Lande Moe
Vinteren 1849 vart den fattige Fjell kommune nøydd til å leggja pengar i nye gravstader, Møvik og Bildøydalen, på grunn av koleraepidemien som herja. ...

Vonheim - eit viktig kulturhus

Tru og livssyn
Forsamlingshus / Assembly house
Publisert: 07.07.1999
Author: Per Bygnes
Ungdomshuset Vonheim i Sørbøvåg har tent bygda i mange samanhengar sidan bygget stod ferdig i 1933. Våren 2000 skifte ungdomslaget namn til Øen Grende...

Fylkesmannen i Sogn og Fjordane - historikk

Folk og samfunn
Litteratur / Litterature
Publisert: 03.03.2008
Author: Hermund Kleppa
På Holmen stod Kristkirken, middelalderens storslåtte katedral. Her lå også biskopens bygninger og anlegg, i tillegg til dominikanerklosteret. ...

Langøy

Busetnad, bygd, by
Publisert: 12.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Fram til 1842 måtte ein ha kongeleg privilegiebrev for å ha lov til å driva handel. Etter lova var det berre byborgarar som kunne få slikt privilegium...

Sundal Hotel

Folk og samfunn
Publisert: 26.11.2020
Oddfrid Gausvik  (1928-2017) fortel om Sundal hotell, turisme og Bondhusbreen. Hotellet er seinare gjenopna under namnet Hardanger Fj...

Skaalafjøro

Industri, energi og naturressursar
Publisert: 26.11.2020
Knut Skåla fortel om fartøybyggjerane i Skaalafjøro i Rosendal.  ...

Selja kloster og helgenanlegg

Tru og livssyn
Middelalder Kloster Arkitektur Historisk monument / Historical monument Historisk plass / Historical site Kyrkje / Church
Publisert: 30.05.2022
Author: Alf Tore Hommedal
Kloster- og helgenanlegget på øya Selja i Nordfjord var eit av dei viktige kyrkjelege monumentalanlegga og kyrkjesentera i norsk mellomalder – og utvi...

Landro

Busetnad, bygd, by
Publisert: 12.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Ågot Gammersvik
Landro har vore storgarden på Sotra, med 15 gardsbruk som har hatt rimeleg gode vilkår for jordbruk. Nausta sine har dei i Landrovågen; ei framifrå ha...

Påemna bautastein eller steinkiste i Gøyaren

Berggrunn
Historisk plass / Historical site
Publisert: 07.07.1999
Author: Per Bygnes
Korskirken er Bergens eldste stående kirke. Både kirken og dens omgivelser har gjennomgått store endringer siden middelalderen. ...

Sogn og Fjordane fylke - Fylkesmann Seip si fylkessoge

Litteratur / Litterature
Publisert: 31.03.2008
Author: Hermund Kleppa
I 1958 kom fylkesmann Hans Seip si bok Sogn og Fjordane fylke - eit tilskot til kommunalsoga ut. Utgjevinga var ei storhending (men som merkeleg nok f...

Høybøen

Arkeologi
Publisert: 12.02.2013
Author: Svein Indrelid Kjersti Randers Sigrid H.H. Kaland
Under utgravingar kring 1980 i regi av Historisk Museum i Bergen – i samband med dei planlagde utbyggingane for oljeindustrien på Vindenes – kom det f...

Innbrot hjå Fylkesbaatane

Fylkesbåtane
Innbrot / Burglary
Publisert: 31.03.2008
Author: Hermund Kleppa
Ei natt i november 1908 var uvedkomande på ferde i ekspedisjonsbygningen til Fylkesbaatane i Bergen. Innbrotsjuven var i full gang med å sprengja eit ...

Brurabenken i Håskaret grensestein og kvilestein

Naturformasjon / Natural structure
Publisert: 07.07.1999
Author: Per Bygnes
I Håskaret ligg ein nær på 4 m lang stein som markerer grensa mellom både gardar og kommunar. Steinen kan òg ha gitt kvild til eit brurafylgje på veg ...

Hestadgrend bedehus og Hestadgrend indremisjon

Tru og livssyn
Bedehus / Chapel
Publisert: 09.04.2008
Author: Albert Kirkeli
"Hestadgrend Indremisjon og Hestadgrend bedehus heng nøye saman". Det skreiv Arne Kirkeli i 2008 i ei utgreiing om bedehuset i Hestadgrend. Han la ved...

Ingeborg Grytten - salmediktar frå Sunnfjord

Folk og samfunn
Musikkverk / Musical work Person / Person Kvinner og likestilling
Publisert: 14.04.2008
Author: Hermund Kleppa Kvinnestemmer.net
Nordlandspresten Petter Dass er den ruvande skikkelsen i norsk salmedikting på 1600-talet. To vestlands-kvinner er mellom dei andre som skreiv salmar ...

Fylkesbaatane - Tale på jubileumsfesten 1908

Fylkesbåtane
Jubileum / Anniversary
Publisert: 15.04.2008
Author: Hermund Kleppa
I 1908 feira Fylkesbaatane 50-årsjubileum i Bergen. På festen heldt D.O. Bakke frå Ytre Holmedal (Fjaler) ein tale som vart attgjeven i avisene etterp...

Minnestein over lekpredikanten Anders Redal

Folk og samfunn
Gravstein / Gravestone Person / Person
Publisert: 17.01.2002
Author: Hermund Kleppa
På kyrkjegarden ved Vevring kyrkje står ein gravstein til minne om haugianaren og lekpredikanten Anders Redal. Steinen vart avduka hausten 1935. I tal...

Minnesmerke over presten Niels Nielsen Dahl

Folk og samfunn
Monument / Monument
Publisert: 17.01.2002
Author: Hermund Kleppa
På 1800-talet var det uvanleg å reisa minnesmerke over folk. I Sogn og Fjordane kjenner me berre til fem. Eitt av dei, over soknepresten Niels Nielsen...

Spelemannen Olav Sperle

Folk og samfunn
Musikk / Music Person / Person
Publisert: 17.01.2002
Author: Liv Fridtun (1970 - )
Jostedalen i Luster er eit av dei områda i Sogn og Fjordane der tradisjonane framleis vert haldne levande. Folkemusikken i dalen står sterkt her, og e...

Gravferd i Bygstad 1903

Gravferd / Funeral
Publisert: 17.04.2008
Author: Hermund Kleppa
I 1901 kom engelskmannen Charles Thomas-Stanford til Bygstad for å fiska laks. Seinare kom han årvisst. Kona hans Ellen Thomas-Stanford var og med. Ho...

Henrik Wergeland og stadnamnet Verkland

Gardsbruk / Farm
Publisert: 17.04.2008
Author: Randi Melvær
Farsslekta til Henrik Wergeland kom frå garden Verkland i Gulen. Dette er gard nummer 124 i Gulen kommune. Skrivemåten på slektsnamnet og på gardsnamn...

Sogns Iskompagni i Skjolden

Handel / Trade
Publisert: 18.04.2008
Author: Hermund Kleppa
Sogns Iskompagni i Skjolden, Norway - beste sort is - produsert frå eit stort og hypermoderne anlegg! Det er hovudbodskapen på Sogns Iskompagni sitt b...

Katlenova - eit rasfarleg fjell

Busetnad, bygd, by
Fjell / Mountain
Publisert: 07.07.1999
Author: Per Bygnes
På nordsida av Katleneset - mot Sørefjorden - ligg fjellet Katlenova. Den 19. mars 1998 gjekk det eit stort ras som øydela naust og anlegg på nordsida...

Portesteinen - naturleg portal mellom to gardar

Naturformasjon / Natural structure
Publisert: 07.07.1999
Author: Per Bygnes
På grensa mellom gardane Porten og Storakeren ligg Portesteinen i eit skar i fjellet. Ferdsla over land mellom dei to gardane gjekk gjennom ei grind u...

Vakker rullesteinsfjøre i Brennsdalen

Landskap
Strand / Beach
Publisert: 07.07.1999
Author: Per Bygnes
Like vestafor vegtunnelen i Brennsdalen er ei særs vakker rullesteinsfjøre. Fjøra blir nytta som badestrand, men vert også misbrukt til forsøpling og ...

Ytre Arna

Industri, energi og naturressursar
Publisert: 17.09.2019
Author: Bjørn Bremerthun
Peter Jebsen frå Slesvig i Sør-Jylland etablerte det første norske bomullsveveriet ved utløpet av Blindheimselva i Ytre Arna i 1846. Det var nokre spi...

Olderskog med knuldrar

Skog / Forrest
Publisert: 07.07.1999
Author: Per Bygnes
I Hyllestad veks det mykje older. Somme stader er det fullt med utvekstar oppetter stomnane og utover greinene. Lokalt vert desse utvekstene kalla "kn...

Ytre Moa - viktig busettingshistorie

Historisk plass / Historical site
Publisert: 24.01.2008
Author: Kari Larsen
Ytre Moa er rekna som eit særleg interessant anlegg i norsk kulturhistorie - av fleire årsaker. Dette er eit av få hittil kjende busetnadsfunn frå vik...

Liatunet i Innvik

Museum / Museum
Publisert: 07.07.1999
Author: Dag Vanberg Cecilie Langø
"Liatunet - Gardsmuseum" - står det på treskiltet ved grinda inn til garden Li i Innvik. Gardstunet er blant dei eldste i Innvik med sju bygningar, al...

Brattholmen

Busetnad, bygd, by
Publisert: 05.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Den gamle gjestgjevarstaden i Brattholmen på austsida av Litlesotra, vart truleg oppretta i første halvdel av 1700-talet. I ei liste frå 1748 heiter d...

Nye Alver kommune

Publisert: 20.04.2020
Alver kommune har eksistert sidan 1. januar 2020 og er resultatet  av samanslåinga av dei tidlegare kommunane Meland, Radøy og Lindås.  Alve...

Kjempebjørka på Indre Gil

Plante / Plant
Publisert: 07.07.1999
Author: Per Bygnes
På garden Indre Gil, 1 km vestafor Sørbøvåg og 50 m frå fylkesvegen, veks ei uvanleg stor bjørk. Truleg har kjempebjørka vore eit tidlegare tuntre....

Minnestein over Matias og Marie Orheim

Folk og samfunn
Monument / Monument
Publisert: 13.01.2002
Author: Hermund Kleppa
Den blinde sjåaren brukte Arne Grimstad som tittel på minneskriftet om Matias Orheim som kom ut i 1964. Orheim vart blind i ung alder, men gav likevel...

Island - Presidentbesøk i Rivedal i 1955

Busetnad, bygd, by
Besøk / Visit
Publisert: 11.01.2008
Author: Hermund Kleppa
I åra 1955-1961 hadde Sogn og Fjordane tre store besøk frå Island. I 1955 var president Asgeir Asgeirsson framom under ei reise i Noreg, i 1957 var 30...

Ramsøy

Busetnad, bygd, by
Publisert: 31.01.2013
Author: Svein Indrelid Nils Georg Brekke
«Det høyrdest ved nott eit dunder på dør, og husbonden vaknar, spring ut og spør: Kven er det som belar? Jau no lyt du ut, for varden lyser på Høgenut...

Smilden lykt

Busetnad, bygd, by
Fyrlykt / Lighthouse
Publisert: 07.07.1999
Author: Per Bygnes
Smilden lykt ved Åfjorden vart sett opp 1917, etter avtale mellom Kystverket og dåverande grunneigar Gabriel Bertelson. Fyrlykta vart automatisert til...

Herdla gard

Folk og samfunn
Publisert: 31.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Anders Bjarne Fossen
Talrike fornfunn viser at busetnaden på Herdla går attende til forhistorisk tid, og storgarden på Herdla har hatt ein sentral plass i rikssoga sidan h...

Island - Ingolv Arnarson-minnesmerket i Reykjavik

Folk og samfunn
Monument / Monument
Publisert: 11.01.2008
Author: Hermund Kleppa
I følgje Landnåmabok var Ingolv Arnarson den første landnåmsmannen (innvandraren) på Island. Ingolv kom frå "Fjordane". Han kom til Island året 874 og...

Sund, frå 2020 del av nye Øygarden kommune

Publisert: 31.01.2013
Den store øya Sotra var i mellomalderen eiga skipreide, Sartor, men Sund og Austevoll sør for den harde Korsfjorden hadde same prest. Etter 1850 vart ...

Bukken

Busetnad, bygd, by
Publisert: 31.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Liden
I Christian IVs dagbok frå Noregsreisa i 1599 finn vi referert segna eller anekdoten om opphavet til namnet Bukken. Ein hollandsk fullriggar passerte ...

Krigsgrav ved Hopperstad stavkyrkje

Tru og livssyn
Gravstein / Gravestone Person / Person
Publisert: 21.04.2008
Author: Hermund Kleppa
Vik kommune har fire krigsgraver, - i Fresvik, Feios, Vik og Arnafjord. Christian Fredrik Fasting Aall vart dømd til døden av tyskarane og henretta på...

Herdlevær

Busetnad, bygd, by
Publisert: 13.02.2013
Author: Ronny B. Skaar
Herdlevær ligg på ei av dei små øyane vest for Hjeltefjorden, ut mot Nordsjøen og storhavet. I dag køyrer du til tuns med bil. Dei mange øyane er bund...

Bygstad gamle kyrkjegard II

Tru og livssyn
Gravplass / Cementery
Publisert: 22.04.2008
Author: Hermund Kleppa
Kyrkja og kyrkjegarden i Bygstad ligg eit stykke frå kvarandre på Eide. Tidlegare låg kyrkja og kyrkjegarden på garden Bygstad. I 2008 er den gamle gr...

Kalkstein og kontrabande frå Smilla

Gruve / Mine
Publisert: 07.07.1999
Author: Per Bygnes
I Smilla i Hyllestad vart det rundt 1890 og frametter til byrjinga av siste verdskrig produsert murkalk og gjødselkalk. Ein av produsentane i kalkbren...

Med fembøringer til Island i 1974

Reise / Travel
Publisert: 26.05.2008
Author: Arne J. Rødsand
I 1974 feira Island 1100-årsjubileum for det første landnàmet. År 874 vert rekna som året då Ingolv Arnarson frå Rivedal i Sunnfjord busette seg på Is...

Hjelmo

Busetnad, bygd, by
Publisert: 13.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
På garden Hjelmo, lengst nord i Øygarden, i botnen av ein lang våg, ligg eit fint naustmiljø ved kyrkja. Dette har truleg gjennom uminnelege tider vo...

Rognaldsvåg bedehus

Tru og livssyn
Bedehus / Chapel
Publisert: 26.05.2008
Author: Hermund Kleppa
Rognaldsvåg ligg vest på øya Reksta i Flora kommune. Bedehuset på staden stod ferdig i 1913. I 2003 var det 90-årsmarkering. "Folket i Rognaldsvåg er ...

Hernar

Busetnad, bygd, by
Publisert: 13.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Sigrid H.H. Kaland
Hernar er ei lita øygruppe nokre sjømil nordvest av Seløy; ei gamal uthamn ved leia mot vest. Her låg skip og venta på bør før dei la ut på ferd vesto...

Sjøbu i Porten

Sjøbu / Sea house
Publisert: 07.07.1999
Author: Per Bygnes
Ei stor, okermåla sjøbu under Buhammaren i Porten minner om stor aktivitet med oppkjøp og sal av laks på 1900-talet....

Tælavåg

Folk og samfunn
Publisert: 01.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Ronny B. Skaar
Tælavåg har ein særskild plass i okkupasjonssoga. Den vesle bygda ved havet, der folket gjennom hundreåra hadde livnært seg ved fiske og jordbruk i fr...

Lisle Lyngøy

Landskap
Publisert: 21.11.2018
Author: Eivind Bastesen Marte Haave
Den stranda småhovudkvalen, kanskje betre kjend under namnet gåsenebbkval, fekk internasjonal pressedekning. Magen til kvalen var mellom anna fylt med...

Seismisk kartlegging av Vangsvatnet

Landskap
Publisert: 22.11.2018
For 12000 år siden var Vangsvatnet en fjordarm dekket av is. Flere glasiale, marine og terrestriske prosesser har gjennom yngre dryas og holocen påvir...

Rock avalanches in Bondhusdalen

Landskap
Publisert: 23.11.2018
Bondhusdalen is a valley in Kvinneherad, Hordaland, close to Folgefonna Nasjonalpark. The valley has a series of rock avalanches of different ages, wh...

Krigsseglar frå Hennebygda - Kveldulf Henden

Museum, natur- og kulturvern
Person / Person
Publisert: 14.01.2008
Author: Hermund Kleppa
I juli 1942, byrja arbeidet på Fjell festning. Utgangspunktet var ei ordre frå Hitler i oktober 1941, der Fritz Todt, leiaren for Organisation Todt (O...

Skogsvåg

Publisert: 01.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Øystein Frøiland
Kval i våg! Når det ropet gjekk, var det berre å få ut den kraftige kvalnota til å stengja vågen med, og så kunne veidinga ta til. I uminnelege tider ...

Fyrste fotografen i Vik - Fotografistinde Emilie Lexau

Busetnad, bygd, by
Person / Person
Publisert: 14.01.2008
Author: Elin Storøstevik
Emilie Lexau (1865-1932) frå Bremanger etablerte seg i ung alder som den aller fyrste fotografen i Vik. Seinare flytte ho til Bergen og fotograferte d...

Amerikansk krigsgrav - Bernt A. Fosnes frå Oppstryn

Historier om migrasjon
Monument / Monument Utvandring / Emigration
Publisert: 14.01.2008
Author: Hermund Kleppa
Bernt A. Fosnes frå Stryn utvandra til Amerika i 1910. I eit brev heim til Stryn i 1917 fortel han at det er innført tvungen verneplikt og at han vent...

Sogns Iskompagni - om ein særeigen rest

Industri, energi og naturressursar
Lagerhus / Storehouse
Publisert: 18.04.2008
Author: Hermund Kleppa
I åra 1894-1913 dreiv Sogns Iskompagni isproduksjon i Skjolden. Dei frakta isen ut fjorden på to måtar, med dampskip og i lektarar. Då verksemda gjekk...

Glesvær - Handelsstaden

Busetnad, bygd, by
Publisert: 31.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Åsmund Lien Atle Austestad
Glesvær er ein av dei eldste handelsstadene på Vestlandskysten. På 1700-og 1800-talet var dette det største og viktigaste fiskeværet på Sotra. Første ...

Olav den heilage - segn frå Gulen

Busetnad, bygd, by
Sagn / Legend
Publisert: 13.01.2008
Author: Hermund Kleppa
Olav Haraldsson var konge i Noreg i åra 1015-1030. Han fall i Slaget på Stiklestad 29. juli 1030. Året etter vart han erklært heilag og etter kvart dy...

Golta - Langhuset

Busetnad, bygd, by
Publisert: 31.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
I mellomkrigsåra vart det sett i gang ei større registrering av hus og husbunad, byggjemåte, eldstader og tunformer på Vestlandet – ei storstila kartl...

Stalheim

Busetnad, bygd, by
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Johannes Gjerdåker Kaare Tønneberg
Stalheim ligg mellom Stalheimsfossen og Sivlefossen, i grend med gardane Sivle og Brekke. Den mest sannsynlege forklaringa på namnet er «garden ved St...

Viking - Førde si gamle storstove

Forsamlingshus / Assembly house
Publisert: 17.06.2009
Author: Arne Aasland
I eit omskifteleg bysentrum er huset Viking ein av bygningane som har halde stand i opphavleg form, frå 1927. Huset rommar framleis Førde Ungdomslag. ...

Om namnet Jølster

Kommune / Municipality
Publisert: 17.06.2009
Author: Arne Aasland
Både i Ryghs Norske gaardnavne (1918) og Eivind Vågslids Stadnamntydingar 2 (1974) finn vi tilløp til forklaring av namnet Jølster. Dei knyter seg til...

Minnestøtte på Bringelandsåsen over allierte flygarar

Folk og samfunn
Monument / Monument
Publisert: 22.06.2009
Author: Hermund Kleppa
Fredag 9. februar 1945 gjekk ein alliert flystyrke til åtak på tyske skip i Førdefjorden. Mange allierte fly blei skotne ned og 14 av dei allierte fly...

Stadnamn i Jølster

Folk og samfunn
Stadnamn Dal / Valley
Publisert: 24.06.2009
Author: Arne Aasland
Stadnamn er kulturminne, men samstundes ord i full dagleg bruk. Frå den rike namnefloraen på Jølst (i Jølster) tar denne teksten fram dei viktigaste d...

Stalheimskleiva

Samferdsle
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Johannes Gjerdåker
Frå dei eldste tider i norsk historie har ei av dei viktigaste ferdsleårene mellom det vestlege og det austlege Noreg gått over Bolstad – Voss – Stalh...

Botnafossen kraftlag - typisk grendeverk på 1900-talet

Industri, energi og naturressursar
Kraftstasjon / Power plant
Publisert: 01.07.2009
Author: Hermund Kleppa
Artikkelen handlar om eit grendekraftverk i Eldalsdalen i Gaular som var i drift i perioden 1946-1964. Det er lagt vekt på å seia noko om dei spora - ...

Tyssedal

Industri, energi og naturressursar
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Randi Bårtvedt
Tyssedal framstår i dag som eit klassisk industrisamfunn, eit bilete på det moderne Noreg frå hundreårsskiftet til i dag. A/S Tyssefaldene vart etable...

Ferjefarten over Nordfjorden

Transport / Transport
Publisert: 02.07.2009
Author: Magnus Torvanger
Sommaren 1934 starta Fylkesbaatane ei bilferjerute på Sognefjorden mellom Lærdal og Vadheim med det ombygde dampskipet "Stavenes". Dette har i etterti...

Odda - turiststaden

Busetnad, bygd, by
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Randi Bårtvedt
Pionerturistane i 1830-40 åra sette fart i turismen til fjord- og fjellandet Noreg. På den tid var Odda ein bortgøymd idyll i botnen av Sørfjorden: ga...

Reinsnos

Busetnad, bygd, by
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Inge Reinsnos
Fjellgrenda Reinsnos ligg nærare 700 moh. inst ved Reinsnosvatnet; ein innfallsport til Hardangervidda....

Minne om drukningsulukke på Bremangerlandet

Folk og samfunn
Ulukke / Accident
Publisert: 20.07.2009
Author: Hermund Kleppa
I mars 1898 drukna to jenter i Dalevatnet på Bremangerlandet. Dei gjekk gjennom isen då dei var på veg ned til sjøen. Dei vart gravlagde på kyrkjegard...

Om brannen i Berle i 1922

Folk og samfunn
Brann / Fire
Publisert: 21.07.2009
Author: Hermund Kleppa
På kyrkjegarden i Berle står ein minnestein over seks menneske som omkom då eit våningshus på Midtbø brann ned til grunnen i 1922. På steinen står nam...

Røldal

Tru og livssyn
Publisert: 27.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Lidén Harald Jordal
Stavkyrkja i Røldal var ei av dei sentrale valfartskyrkjene på Vestlandet. Truleg er kyrkja reist mellom 1250 og 1350, og i høgmellomalderen var Rølda...

Vetvik og kirkegården ved havet

Folk og samfunn
Gravplass / Cementery Kyrkje / Church
Publisert: 22.07.2009
Author: Arne Eltervaag
I 1968 var teologistudenten Arne Eltervaag på vitjing i Vetvik. Bygda hadde då vore fråflytta i 17 år. Staden gjore sterkt inntrykk. Etterpå skreiv ha...

Dyrskard

Samferdsle
Publisert: 27.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Nils Nonås Harald Jordal
Vegen over Haukelifjell var frå først av ein veg frå «fjord til fjord», frå botnen av Sørfjorden til Dalen i Telemark. Sambandet over Røldal–Haukelifj...

Nausta på Sølvberg og Bergset

Sjøbu / Sea house
Publisert: 07.07.1999
Author: Gunnar Urtegaard
Gardane Bergset og Sølvberg ligg høgt over fjorden. Men òg for slike gardar var fjorden viktig. Dei hadde naustveg nedover dei bratte bakkane mot fjor...

Lokalhistorisk senter i Aurland

Museum / Museum
Publisert: 07.07.1999
Author: Ingvar Vikesland
Lokalhistorisk senter held til i det gamle Heradshuset på Aurlandsvangen. Senteret tilbyd ei rekkje utstillingar og tenester til publikum. Av tenester...

Eidfjord kyrkje

Tru og livssyn
Publisert: 27.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Anne Marta Hoff
Den gamle steinkyrkja i Eidfjord ligg fritt og fint på terrassen på Lægreid. I eit diplom frå 1310 går det fram at Torgeir på Sponheim gjev ei gåve ti...

Laterna magica

Musikkinstrument / Musical Instrument
Publisert: 14.08.2009
Author: Elin Storøstevik
Laterna Magica eller såkalla ”magiske lanterner” vart først omtala på 1500-talet. Det ”magiske” ved desse lanterne var at dei projiserte bilete måla p...

Halne

Arkeologi
Publisert: 27.02.2013
Author: Svein Indrelid
Ved Halnefjorden, nokre hundre meter aust for Halne fjellstove, ligg ruinane av to steinbuer — Halnelægeret. For nokre mannsaldrar sidan heldt driftek...

Kongebesøket i Selje i 1733

Besøk / Visit
Publisert: 20.08.2009
Author: Hermund Kleppa
Anno 1733 den 9 August Reiste Hans Kongelige Majestet [og] Hendes Majestete Dronningen (…) Over dette Field Mandseidet. Denne informasjonen står under...

Takk og helsing til vegsjef Alf Torp

Samferdsle
Person / Person
Publisert: 21.08.2009
Author: Hermund Kleppa
Alf Torp var vegsjef i Sogn og Fjordane i åra 1937-1956. Då han slutta, vart det laga til ei vakker takke-helsing: - ei mappe med helsingsord, undersk...

Fire kyrkjer på Systrond i mellomalderen

Tru og livssyn
Kyrkje / Church
Publisert: 01.09.2009
Author: Marit Anita Skrede
Det var fire kyrkjer i Leikanger i mellomalderen. To av desse var truleg stavkyrkjer; Henjum og Hamre, medan to var steinkyrkjer; Njøs og Leikanger ky...

Høgdegarden Sinjarheim i Aurlandsdalen

Busetnad, bygd, by
Gardsbruk / Farm
Publisert: 07.07.1999
Author: Anders Gjerde
I Aurlandsdalen finn ein fleire nedlagde gardar, ein av desse er Sinjarheim. Garden ligg høgt og fritt på eit høgdedrag med gjel, juv og fossar på all...

Sparebanken Sogn og Fjordane på Hermansverk

Næring og handverk
Forretningsbygg / Commercial building
Publisert: 13.02.2002
Author: Hermund Kleppa
Leikanger Sparebank, skipa 1864, gjekk 1. april 1988 med i den fylkesomfattande Sparebanken Sogn og Fjordane. I 1992 flytte banken inn i næringsbygget...

Fyrlykter rundt Kalvåg og Frøya

Samferdsle
Fyrlykt / Lighthouse
Publisert: 22.09.2009
Author: Egil Totland
Fyr og fyrlykter er vegvisarar for sjøfarande. Tre felles kjennemerke går att: a) ulike i storleik, b) oppsette til ulike tider og c) endra i samsvar ...

Smørhamn fyr på Fiskholmen

Fyrlykt / Lighthouse
Publisert: 22.09.2009
Author: Egil Totland
Fiskholmen ligg ut mot Frøysjøen sør for den gamle handelsstaden Smørhamn. Her vart det bygt bemanna fyr i 1871. I 1936 vart det sett opp ny fyrlykt o...

En grav - viet til solgudens tegn

Historisk plass / Historical site
Publisert: 22.09.2009
Author: Hermund Kleppa
Den 16. november 1909 hadde Sogns Tidende ei notis om eit interessant gravfunn på Nornes. Konservator Haakon Shetelig hadde vore på staden. Det var ei...

Brevegen AS - til Nigardsbreen

Samferdsle
Veg / Road
Publisert: 22.09.2009
Author: Hermund Kleppa
”Her har det vori lite gjort til denne tid, men vilkåri er her. Naturi er skiftande med brear og fjell, fossar og vatn og mildt og sterkt i fager same...

Messingstake i Feios - blikkbarokk

Kyrkjekunst / Church art
Publisert: 22.09.2009
Author: Hermund Kleppa
På garden Tjønn i Feios har dei ein spesiell lysestake. Han skal ha vore brukt i den gamle kyrkja som vart riven i 1866, og så etterpå vorte selt på a...

Minnestein over falne på Byrknesøy

Folk og samfunn
Monument / Monument
Publisert: 14.02.2002
Author: Hermund Kleppa
Ved skulen på Byrknesøy står eit minnesmerke over åtte menn som sette livet til i andre verdskrigen. Alle var frå Mjømna sokn. Minnestøtta vart avduka...

Gjestgjevarstaden Hellevik

Næring og handverk
Grend / Hamlet
Publisert: 14.02.2002
Author: Anders Gjerde
Garden Hellevik ligg ved Stongasundet like nord for Stavang i Flora kommune. Frå slutten av 1600-talet til sist på 1800-talet vart det drive gjestgive...

Randastølen

Busetnad, bygd, by
Støl / Mountain farm
Publisert: 07.07.1999
Author: Gunnar Urtegaard
På Randastølen beitte det kring 1950 heile 15 buskapar med eigne bjøllekyr. I eldre tid nytta fleire av brukarane stølar andre stader i Randamarka. Tr...

Minne om motstandsmannen Atle Svardal

Folk og samfunn
Gravstein / Gravestone Person / Person
Publisert: 04.11.2009
Author: Hermund Kleppa
Tysdag 13. mars 1945 fall løytnant Atle Svardal i skotveksling med Gestapo-menn og tyske soldatar. Han var vaktmann på ein illegal radiosendar i fjell...

Minnestein om mellomalderkyrkje i Hyen

Folk og samfunn
Monument / Monument
Publisert: 09.11.2009
Author: Hermund Kleppa
Ein av dei største minnesteinane i Sogn og Fjordane står i Hyen. Han vart reist i 1950 til minne om ei kyrkje ein reknar med stod her på 12- og 1300-t...

Garden Stigen

Gardsbruk / Farm
Publisert: 07.07.1999
Author: Åsmund Ohnstad
Stigen ligg på vestsida av Aurlandsfjorden, kring 200 meter søraust for Beitelen og innløpet til Nærøyfjorden. Garden ligg bratt opp frå sjøen, kring ...

Garden Nedbergo

Gardsbruk / Farm
Publisert: 07.07.1999
Author: Åsmund Ohnstad
Nedbergo ligg på austsida av Aurlandsfjorden, 3-400 meter nordaust for Undredal. Garden ligg heller bratt opp frå sjøen, 540 moh. Oppå berget er det e...

Bakka kyrkje

Tru og livssyn
Kyrkje / Church
Publisert: 07.07.1999
Author: Torkjell Djupedal Sigurd Vengen Anders Gjerde
Bakka kyrkje er ei langkyrkje i tre som ligg i grenda Bakka ved Nærøyfjorden. Kyrkja, som har 200 sitjeplassar og er teikna av arkitekt Christian Henr...

Kvilekvål

Folk og samfunn
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Johannes Gjerdåker Aslak L.Hellev
Soga om Knute Nelson er som eit eventyr om Oskeladden. Frå tronge og vanskelege kår i heimlandet arbeidde han seg fram til å verta guvernør og senator...

Rebekka-krukke i Bulandet bedehuskapell

Tru og livssyn
Bedehus / Chapel
Publisert: 12.02.2009
Author: Hermund Kleppa
Boka "På kyrkjeferd i Sogn og Fjordane" omtalar kunst og inventar i Bulandet bedehuskapell, men eitt interessant inventarstykke er ikkje med: Ei særs ...

Hesthamar

Busetnad, bygd, by
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Bjarne Sørensen
Hesthamar, nokre kilometer nord for Utne, er ein av dei eldste sorenskrivargardane i landet. I 1637, knappe 50 år etter at sorenskrivarembetet var ski...

Kyrkja på Rygg

Kyrkje / Church
Publisert: 07.07.1999
Author: Ingvar Vikesland
Rygg ligg like ovanfor Aurlandsvangen. Her ligg tomta etter ei stavkyrkje som truleg vart bygd kring år 1130. Området nærmast kyrkjetomta, mot vest og...

Kyrkjegarden i Aurdalen

Tru og livssyn
Gravplass / Cementery
Publisert: 07.07.1999
Author: Ingvar Vikesland
Fjellgarden Østerbø i Aurdalen fekk eigen kyrkjegard i 1858. Han var i bruk til 1911, då den siste vart gravlagd der. Men alt tidlegare gravla dei fol...

Rekvemylna

Industri, energi og naturressursar
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Kjem du opp i tunet på Rekve, nokre kilometer frå Bulken, der vegen tek av til Giljarhus, møter du ikkje lenger «mylnaren», Knut Hernes, i den gamle b...

Skulekrinsar og skulehus i Aurland

Skule / School
Publisert: 07.07.1999
Author: Ingvar Vikesland
Aurland har mange fjell og fjordar. Skulevegane før var gjerne lange, og kunne vera farlege om vinteren. Såleis vart det mange skulekrinsar, med "pend...

Vaffeljern frå Nordfjord

Folk og samfunn
Kjøkkenutstyr / Kitchen accessory
Publisert: 03.03.2009
Author: Ingrid Berger
Vaffelkake er ein gamal kakesort med ei lang historie både i Nordfjord og i Noreg. Ho var særleg brukt som festmat i eldre tid....

Utne

Busetnad, bygd, by
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Ågot Gammersvik
Då sersjant Peder Larsen Børsem frå Strandebarm var «entlediget» i 1721, etter Den store nordiske krigen, gifte han seg med bergensdama Elisabeth Schr...

Olav Sande - skulemann, folkeminnesamlar, diktar og toneskald

Folk og samfunn
Person / Person
Publisert: 02.02.2002
Author: Kristine Kopperud Timberlid
Olav Sande frå garden Sande i Høyanger, på sørsida av Sognefjorden, var ein allsidig mann. I tillegg til å vere ein vidgjeten toneskald, var han også ...

Finne

Busetnad, bygd, by
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Peter Bonde, som sat med Finne mot slutten av 1200-talet, hadde ein springande hjort i skjoldmerket sitt. Denne hjorten er grunnlaget for utforminga a...

Bleiklindi i Nærøyfjorden - botanisk merkeleg kulturtre

Plante / Plant
Publisert: 02.02.2002
Author: Hermund Kleppa
Inst inne i Nærøyfjorden, eit kort stykke frå sjøen rett over fjorden frå Bakka, står Bleiklindi. Eit merkeleg tre som i 1910 vart freda ved kongeleg ...

Vangskyrkja

Tru og livssyn
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Lidé
Vangskyrkja er den største av mellomalderkyrkjene i Hordaland; ei av dei fire fjordungskyrkjene i fylket. Eit kongebrev frå 1271 syner at kyrkja var u...

Jåstad

Busetnad, bygd, by
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Garden Jåstad, som ligg nokre kilometer nord for Agatunet, må ha vore ein storgard i mellomalderen. Torolf på Jåstad er nemnd som forliksmann i 1293, ...

Ferdslevegen opp Sværaskardet

Samferdsle
Veg / Road
Publisert: 11.03.2009
Author: Hermund Kleppa Gunnar Urtegaard
Garden Sværen ligg inst i Sværefjorden. Frå innmarka går det ein godt merka sti opp Sværaskardet og vidare nordover forbi Torsnesstølen til riksvegen ...

Aga

Busetnad, bygd, by
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Ågot Gammersvik
Storgarden Aga på vestsida av Sørfjorden, vart freda i 1937, då utskiftinga truga med å løysa opp det gamle klyngjetunet. Lagmannsstova, som har namn ...

Svædene (Sveen) – gjestgiveri og sorenskrivarbustad

Næring og handverk
Losji / Accommodation
Publisert: 17.03.2009
Author: Jan Anders Timberlid
Den Trondhjemske Postvei gjennom Sogn og Fjordane blei bygd i åra 1780-1806. På strekninga Bygstad-Dale måtte post og reisande skyssast med båt. På ga...

Vetestova på Ulvedal

Historisk monument / Historical monument
Publisert: 07.07.1999
Author: Gunnar Urtegaard
På Ulvedal står ei gamal vetestove på sin opphavlege stad. Vetestovene og vetane høyrde til eit gamalt system for varsling i ufredstid. Ordet vete var...

Mølster

Busetnad, bygd, by
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Aslak T. Helleve
«Over den gamle Vossevangen ligger Mølster gamle ættegaard. Den ligger paa et høidedrag som en ættegaard skal ligge. Det er som tilfældet har villet g...

Lensmannsgarden, Lensmannsstova og Tinghaugen på Onstad

Gardsbruk / Farm
Publisert: 07.07.1999
Author: Ingvar Vikesland
Onstad var tidlegare sentrum i Aurland. Her budde lensmannen, og her var tingstaden. Her ligg hovudbygningen på garden og Lensmannsstova....

Vasskverna i Nordpollen

Mølle / Mill
Publisert: 29.03.2009
Author: Hermund Kleppa
Laurdag 11. november 2006 var ein stor dag i Nordpollen i Selje. Den restaurerte vasskverna i Heggjedalene på gardsnummer 84, bruksnummer 1, Nordpoll,...

Fjose

Busetnad, bygd, by
Publisert: 19.05.2009
Author: Nils Georg Brekke Aslak T. Helleve
Garden Fjose ligg øvst i Tjukkebygda; ein av dei gode korngardane i solhallet her. Treskjeraren Styrk Fjose (1873–1937) var frå denne garden, som no v...