Søkeresultat

Tøm filter
Distanse
less than  km
from 

Man kan per nå kun bruke opp til 3 filter samtidig

Viser 200 av 343 resultater

Skjeggedal

Samferdsle
Publisert: 11.05.2016
Author: Nils Georg Brekke

Norheim

Folk og samfunn
Publisert: 23.09.2016
Author: Nils Georg Brekke
Eit par kilometers veg oppe langs Stordalsvatnet i Etne ligg garden Norheim. Vatnet smalnar av til eit trongt sund akkurat her, "garden ved det tronge...

Kvernhusvågen

Busetnad, bygd, by
Publisert: 04.03.2016
Author: Nils Georg Brekke Kåre Ness

Dale kraftverk

Industri, energi og naturressursar
Publisert: 11.03.2016
Author: Nils Georg Brekke
Bergenshalvøens Kommunale Kraftselskap (BKK) eksproprierte i 1923 store areal til kraftanlegg, og utbygginga av vasskrafta byrja like etter. Dale kraf...

Lavik

Tru og livssyn
Publisert: 11.03.2016
Author: Nils Georg Brekke Karl Egil Johansen
LEKMANNSHOVDINGANE FRÅ LAVIK ...

Lussand-vegarbeid

Samferdsle
Publisert: 02.05.2016
Author: Nils Georg Brekke
Vegen langs nordsida av Hardangerfjorden – mellom Øystese og Eide i Granvin – vart bokstavleg tala bygd med handemakt. Anleggsarbeidet tok til i febru...

Ålmerket

Språk og kunst
Publisert: 10.05.2016
Author: Nils Georg Brekke
LARS KINSARVIK OG TROND LARSSON HUSI stova si på Ålmerket i Kinsarvik dreiv Trond Larsson Hus (1806–1878) i mange år ei blømande handelsverksemd. Han ...

Hovdanes

Busetnad, bygd, by
Publisert: 23.02.2016
Author: Nils Georg Brekke
HJULHUS PÅ HOVDANES...

Støle

Folk og samfunn
Publisert: 24.02.2016
Author: Nils Georg Brekke
Høgt oppe frå sjøen og strandflata, på ein av dei vide terrassane som havet og isen har forma, ligg garden Støle (Stødle). Det gammalnorske namnet Stu...

Slåtterøy

Busetnad, bygd, by
Publisert: 25.02.2016
Author: Nils Georg Brekke

Kjeåsen

Busetnad, bygd, by
Publisert: 08.11.2012
Author: Nils Georg Brekke
Høgt oppe over fjorden, i 600 meters høgd, ligg dei to bruka på Kjeåsen. I dag køyrer du til tuns i bil, gjennom ein ny tunnel som kraftutbyggjarane i...

Agastølen

Busetnad, bygd, by
Publisert: 08.11.2012
Author: Nils Georg Brekke
Den som vandrar på vidda, vil frå tid til anna koma framom gamle stølar eller felæger, med trauste grå steinbuer, gjerne halvt inngravne i bakken; ein...

Måbø

Busetnad, bygd, by
Publisert: 08.11.2012
Author: Nils Georg Brekke Kjell Andresen
Måbø er den øvste garden i Måbødalen. Denne tronge og bratte fjelldalen har frå uminnelege tider vore ein av vegane frå fjordbygdene opp mot fjellvidd...

Hjølmo

Busetnad, bygd, by
Publisert: 08.11.2012
Author: Nils Georg Brekke
I den bratte dalsida i Hjølmodalen, ein liten sidedal frå Øvre Eidfjord som har vore ein sentral oppgang til Hardangervidda, ligg framleis det gamle f...

Grodås, Dosabruket, Døsi og Døskeland

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Alle desse namna er gardsnamn eller bruksnamn, og har eitt ord til felles – Oluf Rygh forklarar det norrøne ordet «dys f» = «sammenkastet Stenhob, isæ...

Likstoda, Likledet og Liksteinen – gamle gravferdstradisjonar

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Gamle tradisjonar som knyter seg til gravferder, får vi kunnskap om gjennom stadnamna. Det var gammal tru at den døde kunne kome tilbake til huset, gå...

Kyrajøkulen losnar - kyrne kan sleppast ut!

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Det finst over 20 jøkular/joklar med namnet Kyrajøkulen i fylket vårt. Naturleg nok finn vi flest i indre strøk, der fjella er høgaste og brattaste. J...

Årskog

Busetnad, bygd, by
Publisert: 16.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Arne Tislavoll
Garden Årskog ligg i eit typisk kystlandskap, i lett skrånande lende frå lyngheia i utmarka og ned mot fjorden. Gardstunet ligg slik det var på 1800-t...

«Katt» i stadnamn

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
«Katt» er eit mykje brukt ord i stadnamn. Men korleis har dette listige og smidige dyret kome inn i mange stadnamn? Det er nemleg ganske få forklaring...

Før i tida hadde alle svin på skogen

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Det finst ca. 850 stadnamn med med «svin», «gris», «sugge», «purke», «gylte» «galte», «råne» og «trond» i Sogn og Fjordane. Dette viser at dette husdy...

Kvite fjelltoppar får ofte samanlikningsnamn

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Det finst over 50 fjell i Sogn og Fjordane med namnet Kvitefjellet. Men slike kvite fjell har av og til fått eit meir fantasifullt namn, eit samanlikn...

Stolen, Preikestolen, Brurastolen og Svarvestolen

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Når namnet Preikestolen vert nemnt, tenkjer dei fleste på klippa Preikestolen i Lysefjorden i Rogaland. Den har blitt eit svært populært turistmål, kj...

Geitskoreina, Turtneskora og Kvanndalen – namn frå plantar

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Mange ville plantar, som framleis er vanlege i landskapet vårt, vart tidlegare rekna som verdifulle nytteplantar. Dei vart difor sanka inn og brukte s...

Delt i to – Kvitla, Kvilkja og Kvinna

Folk og samfunn
Stadnamn Plass / Spot
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Ordet «tvi-» frå norrønt «tvi-» eller «tve-» er ei bøyningsform for tallet «to». Det tyder todelt eller dobbel. På tysk «zwei» (ofte uttalt «zwo», i e...

Engesund

Busetnad, bygd, by
Publisert: 16.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Stein Erik Gilj
I over 350 år har det vore gjestgjevarstad og handelsstad på Engesund i Fitjarøyane. Plassen ligg midt i leia, med ei lun hamn attmed den vêrharde Sel...

Store og små elvenamn i Sogn

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Mange av elvenamna våre høyrer til dei aller eldste stadnamna vi har. I mange «store» namn, som namn på dalføre og gardar, finn vi eit elvenamn i føre...

Har fjellnamnet Kabusen namn etter eit gammalt klesplagg?

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
I Haukedalen i Førde ligg eit 980 m høgt fjell med namnet Kabusen. Det er eit merkeleg namn mange lurer på tydinga av. Men namnet er ikkje eineståande...

Priseld - «Den siste rest av urreligion som ubevisst dukkede opp»

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Det er målaren Nikolai Astrup som skriv dette i eit brev til ein av dei første kjøparane av priseld-bileta hans. Det han kommenterer, er eitt av dei m...

Rope, hue, kanne, kalle, lokke, gaule, jodle og lyde

Folk og samfunn
Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Kommunikasjon i eldre tid – før mobiltelefonen kom....

Gjegnen = Gjegnet = Gjegnalunden - eit ikonisk fjell

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Naturen i Ålfoten-området i Ytre Nordfjord vert av somme kalla « indrefileten av norsk natur». Her ligg eit vilt og vanskeleg tilgjengeleg fjellområde...

Nedrevåge

Busetnad, bygd, by
Publisert: 16.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
Vågsbygdo vart hardt råka av skrede og steinsprang i tiåra kring 17OO, forutan at elvane reiv med seg mykje lausmasse, både stor stein og grus. Mykje ...

Grot, Grøt, Gryte og Gråt

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Dei fleste av oss kjenner vel uttrykket «å gryte i hop», som tyder noko slikt som «å kaste i hop i ein fart». Dette tydde nok frå starten av å kaste s...

Yksnebjør, Yksnelvane og Uksen

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Vi skal i denne artikkelen sjå nærare på bruken av «ukse», «okse» og «yksne» i stadnamna. Husdyret «ukse» vert i Sogn og Fjordane stort sett uttale me...

Brokane, Brøkane, Brøket og Krampane : Det er skilnad på «ei brok» og «eit brok/brøk»

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
«Broka» finn vi som stadnamn på 20-30 stader i fylket vårt. Det vert oftast nytta som samanlikningsnamn, der staden det er snakk om, liknar på ei brok...

Ullsheim, Ullaland og Ullevål

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Då det flotte fylkesanlegget for skiskyting og langrenn stod ferdig i Markane i Stryn i 1990-åra, fekk det namnet Ullsheim. Dette var resultatet av ei...

Gulen og andre stadnamn med Gul-

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Stadnamnet Gulen, som også er namn på kommunen på sørsida av Sognefjorden, kjem av det gamle fjordnamnet Guli, no Gulafjorden. Etter Gulen har Gulatin...

Elvane Marsåna, Eitråna, Svinåna, Kjeåna og Ljotåna

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Mange av elvenamna våre høyrer til dei aller eldste stadnamna. Når folk busette seg, var tilgang til vatn heilt nødvendig, elva var på eit vis hovudne...

Tidmerke i naturen

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
For lang tid tilbake var det ikkje vanleg å ha klokke med seg i arbeid, verken på armen eller i lomma. Det var vanleg å orientere seg etter sola, iall...

«Burmavegane» : Dei næraste Burmavegane ligg på Nordfjordeid og i Førde

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Vegen frå Mogrenda på Nordfjordeid til Leivdalen heiter offisielt Leivdalsvegen. Men på folkemunne brukar dei og eit anna namn: Burmavegen. Det er spe...

Godøysund

Busetnad, bygd, by
Publisert: 16.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Ernst Berge Drange
Dei gamle gjestgjevarstadene låg strategisk plasserte med god hamn og ankringstilhøve der reisande folk ferdast. Godøysund, eller Gøysundet som dei sa...

Kvalvåg

Busetnad, bygd, by
Publisert: 19.05.2009
Author: Nils Georg Brekke
Kvalvåg på Stolmen er først nemnd som handelsstad i 1655, og i 1731 fekk eigaren Jens Meyer kongelig handelsprivilegium....

Færavåg

Busetnad, bygd, by
Publisert: 16.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Ernst Berge Drange
Storstova i Færavåg vart bygd i 1599. Segna fortel at ein tyskar kom til Færavåg og bygde stova. Han delte jorda mellom dei to sønene sine. Dei delte ...

Klinkholmen

Busetnad, bygd, by
Publisert: 17.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Ernst Berge Drange
Kubbervik, eller berre Vikjo i daglegtalen, må ha vore teke opp som kremmarsete under garden Håland ein gong kring 1600. Bakgrunnen må ha vore den blø...

Sundane, Sundene eller Åkresundet

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Namnet Søndane - i denne artikkelen skriv eg Sundane - finst som teigenamn på innmark på ganske mange gardar, mest i Nordfjord og Sunnfjord. Uttalen e...

Hermansverk og Njøs

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Hermansverk er namn på ein tettstad i tidlegare Leikanger, no Sogndal kommune i Sogn. Det må vere eitt av dei yngste bygdenamna i fylket vårt, ikkje m...

Elvenamn i Oldedalen

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
I Oldedalen renn det mange elvar ned dei bratte fjellsidene. Om sommaren gjer synet av desse fossande elvane stort inntrykk på turistane. Då har elvan...

Alden, Olden og Oldeide

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
På kysten i Askvoll i Sunnfjord ligg eit kjent landemerke, Alden. Namnet vert brukt både om garden, øya og fjellet (481 moh.), men fjellnamnet kom før...

Gravrøysene i Sølvbergstranda

Folk og samfunn
Stadnamn Plass / Spot
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Den som tek turen vestover langs Nordfjorden ved Sølvbergsnausta, vil nær sjøen kunne finne restar av 3 gravrøyser. Det er visst litt usikkert kor gam...

Myljåbetnaven og Navdalen - dei nava før i tida og

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
I mars 2012 dukka ordet «å nave» opp i media. Det vart då brukt i tydinga «å drive dank på statens rekning, leve på trygd». Altså litt negativt. Det k...

Hjellevongja og Gudvangen

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
På garden Hjelle i Oppstryn ligg ei stor og vid flate med dyrka mark med namnet Hjellevongja. Uttalen er /jellevångja/, med palatalisering av g-en. Ho...

Stader der folk og krøtter går eller trakkar

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Slike stader vert ofte kalla Gota, Troda, Geila eller Teina, to av orda ofte i fleirtal: Gotene eller Geilane. Desse 4 grunnorda har svært mykje til f...

Då Hengesteingjølet vart til Henrikgjølet

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Mange av stadnamna våre har fått namnet sitt frå hendingar, at noko skjedde akkurat her. Det kunne vere ei hending frå det daglege arbeidet, men som o...

Fallossteinar og kultsteinar i Stryn

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Steinar finst det overalt i naturen, særleg der vi er omgitt av fjell og hamrar. I tusenvis av år har steinar ramla ned frå fjellsidene, til stor fare...

Korte gardsnamn som endar på -e

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Mange gardsnamn vert i dag både skriftleg og munnleg brukte i ei «stivna» dativform, som er blitt namnet si hovudform i skrift. Dette viser at namna –...

Tviberg, Tvibyrge, Bjørga og Rambjørga

Folk og samfunn
Stadnamn Plass / Spot
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Alle dei nemnde stadnamna i overskrifta inneheld ordet «berg n» = fjell, fjellgrunn, bergside. Men i stadnamn finst det i fleire former. I norrønt hei...

Stadnamn på Lote frå «eksistida» - og litt til

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Lote er ei grend som ligg på nordsida av Nordfjord. Ferjeleiet Lote-Anda ligg her, der E39 kryssar Nordfjorden. Fram til 1992 høyrde Lote til Gloppen ...

Historia om Helje Bagge, fut og drapsmann

Folk og samfunn
Stadnamn Plass / Spot
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
På garden Heggdal i Innvik i Stryn har det i tre hundre år butt ei ætt, Bagge-ætta. Det lever enno mange segner om denne ætta, som skal ha vore ei ade...

Havrane, Hafstad og Havresteinen

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Fjellskora Havra i Flåm i Aurland skal ha vore ei skor for bukkane – ei bukkaskor. Det er sikkert rett forklaring, her møter vi nemleg det gamle norrø...

Gjuratinden, Huldredøra, Jutelen og Bokkjesteinen : tussar og troll i stadnamna

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
I kor stor grad folk i våre dagar trur på tussar, troll, huldrer og andre underjordiske, veit eg lite om. Men det som er sikkert, er at det har vore a...

Bakholmen

Busetnad, bygd, by
Publisert: 17.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Ronny B. Skaar
På Vestre Bakholmen, ein liten holme på 60 dekar mellom Hundvåko og Drøni, ligg den eldste av handelsstadene i Austevoll. Her var i lang tid tingstad ...

Stadnamna Breim og Breng

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Bygdenamnet Breim i Gloppen kommune og turistattraksjonen Breng i Lodalen er språkleg i svært nær slekt. Ein reknar med at begge namna har vore tidleg...

Fjellnamnet Hornelen

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Det kjende fjellet i Ytre Nordfjord, Hornelen, er eit svært kjent landemerke for dei som reiser med båt langs kysten vår. Med sine 860 moh. er ho den ...

Tater, splint og fant

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Nordfjordingen og skodespelaren Alfred Maurstad spela i 1937 hovudrolla som tateren Fændrik i filmen «Fant». Filmen bygde på romanen (1928) med same n...

Finden og Finnafjorden

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Om lag midt inne i den lange Sognefjorden går det ein fjordarm mot sør med namnet Finnafjorden. Der ligg dei veglause gardane Finden og Finnabotnen. I...

Fannaråki

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
er namnet på eit kjent fjell med isbre i Luster i Sogn. Det er eit populært turistmål, og på toppunktet 2068 moh har Den norske Turistforening bygt ei...

Loga, Bjørnalogen og Innlogane

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
«Log(e)» er eit interessant ord. I norrønt språk brukte dei både «logr m» og «laug f», det første ordet i tydinga «stilleståande eller rennande vatn, ...

«Det er min Sjæl en frydfuld Trang at gjæste Norges Dale»

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Dalar finst det overalt, det er ein av dei mest typiske naturformasjonane i det norske landskapet. «No ser eg atter slike fjell og dalar», song Aasmun...

Dakotabakkane, Gosen, Egypten og Sionsdalen ligg i Stryn! På ein gard i Luster kan du gå frå Jerusalem til Jeriko

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Det er faktisk ganske vanleg at stader som treng eit namn, får eit namn som har vore brukt før. Slike stadnamn vert kalla oppkallingsnamn, eit sekundæ...

Ryvarden

Busetnad, bygd, by
Publisert: 07.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
I den islandske sogeboka Landnåmabok vert det fortalt at oppdagaren Floke Vilgjerdsson bygde ein varde «πar er mætist Hordaland ok Rogaland», og varde...

Ænes

Tru og livssyn
Publisert: 14.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Lidén
Ænes har vore ein av dei gode gardane ved Maurangerfjorden i mellomalderen. På Harald Gilles tid, kring 1130, høyrer vi om Gaut på Ænes. Adelsslektene...

Espevær - handelsstaden

Busetnad, bygd, by
Publisert: 14.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Kari Shetelig Hovland
I havet vest av Bømlo ligg Espevær, ein halvtimes rotur over sundet frå Vespestadvågen. Eit velorganisert og velstelt lokalsamfunn, bygt opp på det ri...

Rubbestadneset

Industri, energi og naturressursar
Publisert: 14.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
MOTORFABRIKKEN PÅ RUBBESTADNESET ...

Moster gamle kyrkje

Tru og livssyn
Publisert: 15.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Liden
Moster er nemnd som kyrkjestad alt i Olav Tryggvassons tid. Etter sagatradisjonen skal kongen ha grunnlagt den første kyrkja på Moster då han kom dit ...

Mosterhamn

Busetnad, bygd, by
Publisert: 15.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
Mosterhamn er ein av dei gamle, privilegerte handelsstadene som har lege sentralt i leia, anten skutene segla Langenuen, Nyleia gjennom Fitjar eller i...

Brandasund

Busetnad, bygd, by
Publisert: 15.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
På Gisøya, ved den vestre sida av Brandasundet, ligg den gamle privilegerte handels- og gjestgjevarstaden frå 1600-talet, med Nordsjøen som næraste na...

Leirvik - fengselet

Busetnad, bygd, by
Publisert: 15.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Tore Lande Moe
I 1863 vart distriktsfengselet i Leirvik offisielt teke i bruk. Saman med dei tilsvarande institusjonane på Voss og i Bergen var dette Søndre Bergenhu...

Sagvåg

Busetnad, bygd, by
Publisert: 15.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Egil Nysæter
Oppgangssaga, som stod på garden Valvatnas eigedom, har gjeve namn til Sagvåg. Sagbruket er truleg bygd rundt midten av 1500-talet. Staden heitte på d...

Litlabø

Industri, energi og naturressursar
Publisert: 15.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Tore Lande Moe
Dei første kisfunna på Litlabø på Stord kom for dagen i 1864. Førti år framover vart svovelkisen driven fram i dagbrot. Frå 1874 til 188O vart han nyt...

Sørhuglo

Busetnad, bygd, by
Publisert: 15.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Tore Lande Moe
Futegarden på Sørhuglo er ein av dei mange embetsgardane i Hordaland. Etter tradisjonen vart «Futastovo» bygd av futen Gram i andre halvdelen av 1600-...

«Smør-» i stadnamn

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Smør er primært noko konkret – og til alle tider har det vore verdifull mat. I middelalderen var smør betalingsmiddel, oftast vart skyld og skattar be...

Hoven – Sleipner's footprint?

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Fjellet Hoven i Loen har fått mykje merksemd dei siste åra. Årsaka er sjølvsagt utbygginga av gondolbana Loen Skylift, som skal ta folk frå fjorden op...

Gald, Gadden, Galdane og Gold

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Frå mange av støylane i Indre Nordfjord får vi ei uvanleg fin utsikt over fjord og fjell. På Nordsida er det ei storarta utsikt innover fjorden frå Ga...

Tundra, Tundrestigane og Tundradalskyrkja

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Desse namna finn vi i Indre Nordfjord og Indre Sogn. Tundra er namnet på ei elv i Erdalen i Oppstryn. Ein gammal gangstig i eit stupbratt fjell på gar...

Einstapevoll - bygdetunet

Busetnad, bygd, by
Publisert: 07.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
Einstapevoll (av einstape: «bregne») ligg på vestsida av Tittelsneshalvøya. Fram til 1831 var garden prestebustadgods under Stord presteembete. Presta...

Haugsbø

Busetnad, bygd, by
Publisert: 07.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
Den einbølte, veglause garden Haugsbø ligg på austsida av Tittelsneshalvøya, ut mot Ålfjorden. Heilt frå mellomalderen har garden truleg lege under St...

Romsa

Publisert: 08.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
Dei tre Romsaøyane høyrer til naturperlene i Sunnhordland. Dette har mange av dei som ferdast med fritidsbåt, oppdaga. På øyane finst mange gode landi...

100 år i Lunden – slektstreff på Slinde

Slekt / Family
Publisert: 06.02.2024
Author: Hermund Kleppa Jon Lidal
Laurdag 22. mai 2010 var det slektstreff i Lunden på Slinde, så og seia på dagen 100 år etter at Kristi og John Lidal kom hit som nye eigarar. Slektst...

Sæbøtunet

Busetnad, bygd, by
Publisert: 08.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Tore Lande Mo
Når du kjem inn i det velstelte tunet på Sæbø, like ovanfor Etne sentrum, opplever du inntrykket av ein sunnhordlandsgard lenge før traktoren si tid; ...

Kor gamle er gardsnamna våre? Ein kort studie kring gardsnamna i Stryn kommune

Folk og samfunn
Plass / Spot Stadnamn
Publisert: 06.02.2024
Author: Kristian Solvang
Professor Jørn Sandnes skriv: «Kor gammal den norske garden er, kan vi ikkje seie visst. Gardane har vakse fram smått om senn til det vi kan kalle den...

Baroniet Rosendal

Busetnad, bygd, by
Publisert: 10.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Per Jahn Lavik Anne Grete Honerød
Baroniet i Rosendal ligg på grunnen til den gamle adelege setegarden Hatteberg, på nordsida av Hattebergelva, ein kilometers veg opp frå sjøen. Dei tr...

Kvinnherad kyrkje

Tru og livssyn
Publisert: 10.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Liden
Den høgreiste Kvinnheradskyrkja, med den karakteristiske profilen mot den mektige Malmangernuten i bakgrunnen, gjev deg i sjeldsynt grad ei kjensle av...

Grindheim kyrkje

Tru og livssyn
Publisert: 08.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Lidén
Den første kyrkja på Grindheim var ei stavkyrkje med frittståande klokketårn; støpul. Kyrkja er nemnd første gong i 1326, men ho vart truleg bygd leng...

Skånevik - handelsstaden

Busetnad, bygd, by
Publisert: 08.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Kjell Andresen
Det er berre to bygningar att av den gamle handels- og gjestgjevarstaden i Skånevik. Dei står midt i sentrum tett ved hovudvegen som går gjennom bygda...

Kyrping

Busetnad, bygd, by
Publisert: 08.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Kjell Andresen
Handelsstaden nede ved fjorden på Kyrping høyrer ikkje til den eldre gruppa av handelsstader frå 1600- og 1700-talet. Først etter liberaliseringa av h...

Halsnøy kloster

Tru og livssyn
Publisert: 10.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Lidén
Halsnøy kloster ligg midt i det frodige fjordlandskapet i Sunnhordland, på eitt av dei låge eida, eller 'halsane' som har gjeve øya namn. Slake bøar s...

Fjelberg

Tru og livssyn
Publisert: 10.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
Den vakre prestegarden på Fjelbergøya ligg nokre minuttars gange opp frå fjorden, i eit tett tun med kyrkja sør for hovudbygningen og bispestova mot n...

Sunde

Industri, energi og naturressursar
Publisert: 10.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Geir Røssland
I 1852 sette Haktor Thorsen opp to store sjøbuer på eitt av gardsbruka på Sunde og tok til med handel og sildesalting. Dette vart starten på eit indus...

Rød

Publisert: 10.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
I 1969 gav Sigurd og Margreta Dønhaug ei samling på om lag 170 kulturhistoriske gjenstandar til Kvinnherad kommune. Dei ønskte at gåva skulle vera kim...

Støle kyrkje

Tru og livssyn
Publisert: 08.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Lidén
Steinkyrkja på Støle kan vera bygd kring 1160, truleg som privatkapell eller høgendeskyrkje for den mektige Stødle-ætta. Det ligg nær å tenkja at det ...

Hufthamar

Busetnad, bygd, by
Publisert: 18.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Karl Johan Haugland
Mest all gardsdrift i Austevoll har vore kombinasjonsdrift med fiske som hovudnæring. Gardsbruka i kommunen er difor små, sjølv i vestlandsk målestokk...

Krosshamn

Busetnad, bygd, by
Publisert: 18.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
Krosshamn ligg i skipsleia nordaust for Hundvåkøy, nær Sandtorv. Namnet kjem truleg av at dette er den hamna i Austevoll som ligg nærast mot Korsfjord...

Ferstad

Busetnad, bygd, by
Publisert: 21.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
Ferstad er vel verdt ei vitjing. Garden ligg på eit lite høgdedrag sør for Lekven; ein vakker embetsgard frå 1700-talet....

Osøyro

Busetnad, bygd, by
Publisert: 21.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
Strandstaden Os tek form midt på 1800-talet. Då byrjar handverkarar og handelsmenn å slå seg ned på øyra ved elveosen....

Gåssand

Busetnad, bygd, by
Publisert: 21.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
28. november 1914 var ein stor dag for osingane. Då kunne dei skrua på brytaren og få elektrisk lys i stovene sine. Det var som å opna døra til framti...

Lyse kapell

Tru og livssyn
Publisert: 21.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Lidén
Det vesle, kvitmåla kapellet med det raude tegltaket, like sør for klosterruinane på Lyse vart bygt 1663 som gardskapell for klostergodset, etter at s...

Lyse kloster

Tru og livssyn
Publisert: 21.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Marit Nybø

Lysøen

Språk og kunst
Publisert: 21.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Jostein Mæland Stephan Tschudi Madsen
Lysøen, dette eventyrslottet med den russisk-inspirerte løk-kuppelen på hjørnetårnet, står som eit minne om historismens mangfald og eit monument over...

Engevik

Busetnad, bygd, by
Publisert: 22.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Anders Kåre Engevik
Halvvegs inne ved Sævareidfjorden ligg offisersgarden Engevik. Først på 1700-talet var garden dels krongods, dels i bonde-eige. I 1724 busette oberstl...

Engevikhavn

Busetnad, bygd, by
Publisert: 22.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Anders Kåre Engevik
Gjestgjevarverksemda i Engevik på 1700-talet kan ikkje ha vore særleg omfattande. Men hundre år seinare voks det fram ein handels- og gjestgjevarstad ...

Holdhus kyrkje

Tru og livssyn
Publisert: 22.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Anne Marta Hoff
Gamlekyrkja på Holdhus er ei av dei eldste tømmerkyrkjene som er att på Vestlandet. Den nye kyrkja på Eide, bygd i 1890, avløyste kyrkjestaden frå mel...

Øpstad

Busetnad, bygd, by
Publisert: 22.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Samson L. Øpstad
Postgarden på Øpstad merkjer seg ut i landskapet. Ei okergul lemstove og eit kvitmåla sveitserhus med oker lister, ber bod om eit 1800-tals tun; næras...

Holsund

Næring og handverk
Publisert: 22.01.2013
Author: Nils Georg Brekke

Strusshamn

Busetnad, bygd, by
Publisert: 30.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Anders Bjarne Fossen
På sørsida av Askøy, like vest for Bergen, ligg Strusshamn. Den lune vågen er ei av dei beste hamnene ved Byfjorden, i leia mot sør. I seglskutetida k...

Hop - Thomas Erichsens Minde

Busetnad, bygd, by
Publisert: 31.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Anders Bjarne Fossen
Frå 1500-talet var Hop setegard for lagmannen i Bergen og Gulen lagdøme. Fleire av lagmennene var adelege, slik som Hans Hansen Lillienskiold og Niels...

Notaholmen

Busetnad, bygd, by
Publisert: 23.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
Garnhengja på Notaholmen står som eit minne om dei dagar folk rodde fisket. På Notaholmen vart nøtene tørka, bøtte og barka. Og det var ein stor forde...

Ådland

Tru og livssyn
Publisert: 23.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
Ådland inst i Samnangerfjorden er ein gammal kyrkjestad og skysstasjon; eit knutepunkt i samferdsla frå sjø til land. Den kvitmåla kyrkja som ligg her...

Folkekunsten og bygdehandverket

Næring og handverk
Publisert: 19.05.2009
Author: Nils Georg Brekke
Folkekunsten som blømer frå slutten av 1700-talet og i over hundre år – er ein del av bygdehandverket, med ungdom på arbeidsvandring mellom aust og ...

Møvik

Tru og livssyn
Publisert: 12.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Tore Lande Moe
Vinteren 1849 vart den fattige Fjell kommune nøydd til å leggja pengar i nye gravstader, Møvik og Bildøydalen, på grunn av koleraepidemien som herja. ...

Langøy

Busetnad, bygd, by
Publisert: 12.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Fram til 1842 måtte ein ha kongeleg privilegiebrev for å ha lov til å driva handel. Etter lova var det berre byborgarar som kunne få slikt privilegium...

Landro

Busetnad, bygd, by
Publisert: 12.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Ågot Gammersvik
Landro har vore storgarden på Sotra, med 15 gardsbruk som har hatt rimeleg gode vilkår for jordbruk. Nausta sine har dei i Landrovågen; ei framifrå ha...

Brattholmen

Busetnad, bygd, by
Publisert: 05.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Den gamle gjestgjevarstaden i Brattholmen på austsida av Litlesotra, vart truleg oppretta i første halvdel av 1700-talet. I ei liste frå 1748 heiter d...

Byggjeskikken og landskapet

Busetnad, bygd, by
Publisert: 19.05.2009
Author: Nils Georg Brekke
Sveitserhusa er stilen som kjem inn etter 1860, når nye utbyggingslover fører til at dei store klyngetuna blir oppløyste, og gamle hus blir flytte ut ...

Ramsøy

Busetnad, bygd, by
Publisert: 31.01.2013
Author: Svein Indrelid Nils Georg Brekke
«Det høyrdest ved nott eit dunder på dør, og husbonden vaknar, spring ut og spør: Kven er det som belar? Jau no lyt du ut, for varden lyser på Høgenut...

Herdla gard

Folk og samfunn
Publisert: 31.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Anders Bjarne Fossen
Talrike fornfunn viser at busetnaden på Herdla går attende til forhistorisk tid, og storgarden på Herdla har hatt ein sentral plass i rikssoga sidan h...

Bukken

Busetnad, bygd, by
Publisert: 31.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Liden
I Christian IVs dagbok frå Noregsreisa i 1599 finn vi referert segna eller anekdoten om opphavet til namnet Bukken. Ein hollandsk fullriggar passerte ...

Hjelmo

Busetnad, bygd, by
Publisert: 13.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
På garden Hjelmo, lengst nord i Øygarden, i botnen av ein lang våg, ligg eit fint naustmiljø ved kyrkja. Dette har truleg gjennom uminnelege tider vo...

Hernar

Busetnad, bygd, by
Publisert: 13.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Sigrid H.H. Kaland
Hernar er ei lita øygruppe nokre sjømil nordvest av Seløy; ei gamal uthamn ved leia mot vest. Her låg skip og venta på bør før dei la ut på ferd vesto...

Tælavåg

Folk og samfunn
Publisert: 01.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Ronny B. Skaar
Tælavåg har ein særskild plass i okkupasjonssoga. Den vesle bygda ved havet, der folket gjennom hundreåra hadde livnært seg ved fiske og jordbruk i fr...

Skogsvåg

Publisert: 01.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Øystein Frøiland
Kval i våg! Når det ropet gjekk, var det berre å få ut den kraftige kvalnota til å stengja vågen med, og så kunne veidinga ta til. I uminnelege tider ...

Våre henders verk

Næring og handverk
Publisert: 19.05.2009
Author: Nils Georg Brekke Ingvald Skålnes
Det som fanga interessa hjå dei topografiske forfattarane på 1700-talet og turistane på 1800-talet var vevkunsten og det fine trehandverket – haghendt...

Frå monumentvern til miljøvern

Museum, natur- og kulturvern
Publisert: 19.05.2009
Author: Nils Georg Brekke
Frå fredinga av Finnesloftet og utbygginga av friluftsmusea på 1800-talet har det vore ei lang utvikling fram mot synet som pregar vår tid – frå monum...

Glesvær - Handelsstaden

Busetnad, bygd, by
Publisert: 31.01.2013
Author: Nils Georg Brekke Åsmund Lien Atle Austestad
Glesvær er ein av dei eldste handelsstadene på Vestlandskysten. På 1700-og 1800-talet var dette det største og viktigaste fiskeværet på Sotra. Første ...

Golta - Langhuset

Busetnad, bygd, by
Publisert: 31.01.2013
Author: Nils Georg Brekke
I mellomkrigsåra vart det sett i gang ei større registrering av hus og husbunad, byggjemåte, eldstader og tunformer på Vestlandet – ei storstila kartl...

Stalheim

Busetnad, bygd, by
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Johannes Gjerdåker Kaare Tønneberg
Stalheim ligg mellom Stalheimsfossen og Sivlefossen, i grend med gardane Sivle og Brekke. Den mest sannsynlege forklaringa på namnet er «garden ved St...

Stalheimskleiva

Samferdsle
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Johannes Gjerdåker
Frå dei eldste tider i norsk historie har ei av dei viktigaste ferdsleårene mellom det vestlege og det austlege Noreg gått over Bolstad – Voss – Stalh...

Tyssedal

Industri, energi og naturressursar
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Randi Bårtvedt
Tyssedal framstår i dag som eit klassisk industrisamfunn, eit bilete på det moderne Noreg frå hundreårsskiftet til i dag. A/S Tyssefaldene vart etable...

Odda - turiststaden

Busetnad, bygd, by
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Randi Bårtvedt
Pionerturistane i 1830-40 åra sette fart i turismen til fjord- og fjellandet Noreg. På den tid var Odda ein bortgøymd idyll i botnen av Sørfjorden: ga...

Reinsnos

Busetnad, bygd, by
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Inge Reinsnos
Fjellgrenda Reinsnos ligg nærare 700 moh. inst ved Reinsnosvatnet; ein innfallsport til Hardangervidda....

Røldal

Tru og livssyn
Publisert: 27.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Lidén Harald Jordal
Stavkyrkja i Røldal var ei av dei sentrale valfartskyrkjene på Vestlandet. Truleg er kyrkja reist mellom 1250 og 1350, og i høgmellomalderen var Rølda...

Dyrskard

Samferdsle
Publisert: 27.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Nils Nonås Harald Jordal
Vegen over Haukelifjell var frå først av ein veg frå «fjord til fjord», frå botnen av Sørfjorden til Dalen i Telemark. Sambandet over Røldal–Haukelifj...

Kvilekvål

Folk og samfunn
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Johannes Gjerdåker Aslak L.Hellev
Soga om Knute Nelson er som eit eventyr om Oskeladden. Frå tronge og vanskelege kår i heimlandet arbeidde han seg fram til å verta guvernør og senator...

Hesthamar

Busetnad, bygd, by
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Bjarne Sørensen
Hesthamar, nokre kilometer nord for Utne, er ein av dei eldste sorenskrivargardane i landet. I 1637, knappe 50 år etter at sorenskrivarembetet var ski...

Rekvemylna

Industri, energi og naturressursar
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Kjem du opp i tunet på Rekve, nokre kilometer frå Bulken, der vegen tek av til Giljarhus, møter du ikkje lenger «mylnaren», Knut Hernes, i den gamle b...

Utne

Busetnad, bygd, by
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Ågot Gammersvik
Då sersjant Peder Larsen Børsem frå Strandebarm var «entlediget» i 1721, etter Den store nordiske krigen, gifte han seg med bergensdama Elisabeth Schr...

Finne

Busetnad, bygd, by
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Peter Bonde, som sat med Finne mot slutten av 1200-talet, hadde ein springande hjort i skjoldmerket sitt. Denne hjorten er grunnlaget for utforminga a...

Vangskyrkja

Tru og livssyn
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Lidé
Vangskyrkja er den største av mellomalderkyrkjene i Hordaland; ei av dei fire fjordungskyrkjene i fylket. Eit kongebrev frå 1271 syner at kyrkja var u...

Jåstad

Busetnad, bygd, by
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Garden Jåstad, som ligg nokre kilometer nord for Agatunet, må ha vore ein storgard i mellomalderen. Torolf på Jåstad er nemnd som forliksmann i 1293, ...

Aga

Busetnad, bygd, by
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Ågot Gammersvik
Storgarden Aga på vestsida av Sørfjorden, vart freda i 1937, då utskiftinga truga med å løysa opp det gamle klyngjetunet. Lagmannsstova, som har namn ...

Mølster

Busetnad, bygd, by
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Aslak T. Helleve
«Over den gamle Vossevangen ligger Mølster gamle ættegaard. Den ligger paa et høidedrag som en ættegaard skal ligge. Det er som tilfældet har villet g...

Fjose

Busetnad, bygd, by
Publisert: 19.05.2009
Author: Nils Georg Brekke Aslak T. Helleve
Garden Fjose ligg øvst i Tjukkebygda; ein av dei gode korngardane i solhallet her. Treskjeraren Styrk Fjose (1873–1937) var frå denne garden, som no v...

Ygre

Samferdsle
Publisert: 25.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Aslak L.Helleve
Ygre stasjon ligg litt bortgøymd til for vegfarande, like nedom vegen Vossevangen-Mjølfjell. Stasjonsbygningen på Ygre vart reist på Nesttun stasjon i...

Ringheim

Busetnad, bygd, by
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Johannes Gjerdåker
Garden Ringheim ved Lundarvatnet er mellom dei største på Voss. Han er delt i åtte bruk og fire gardsnummer: Store-Ringheim, Indre Ringheim, Nedre Rin...

Kinsarvik kyrkje

Tru og livssyn
Peter Helland-Hansen
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Lidén
Kyrkja i Kinsarvik har etter alt å dømma vore ei av dei fire fjordungskyrkjene i det gamle Hordafylket. Den steinkyrkja som står i dag, vart restaurer...

Huse

Busetnad, bygd, by
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Garden Huse ligg på ein vid terrasse i dalen ovanfor kyrkja og allmenningen i Kinsarvik. Huse er ein av dei største gardane i Kinsarvik. Mellomalderst...

Staup

Næring og handverk
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Aslak T. Helleve
SMEDANE PÅ STAUPGarden Staup ligg på ei hylle i lendet ovanfor Løno. Frå E 16 kan ein skimta husa mellom tregreinene. Garden er veglaus, og det gamle ...

Tvinne

Busetnad, bygd, by
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Johannes Gjerdåker
Etter innføringa av fast postgang i Noreg frå 1647 vart det utpeika postgardar der bonden hadde plikt å føra posten til neste postgard. Garden Tvinne ...

Helleland

Busetnad, bygd, by
Publisert: 19.05.2009
Author: Nils Georg Brekke Ågot Gammersvik
Den «gamle» skrivargarden på Helleland har vore både sorenskrivargard og offisersgard. Hovudbygningen, som vart freda i 1924, vart bygd i 1764 av kape...

Ullensvang kyrkje

Tru og livssyn
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Ullensvang kyrkje som ligg ved sida av prestegarden, i idylliske omgjevnader på neset like innanfor Lofthus, er nemnd første gong i skriftlege kjelder...

Måge

Industri, energi og naturressursar
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Sigrid H.H. Kaland
Kleber er eit steinslag vi finn mykje av i Hardanger. Det går store klebergangar i fjellet under Folgefonna. Desse gangane kjem ut i dagen både i Kros...

Oppheim

Busetnad, bygd, by
Publisert: 26.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Ole Didrik Lærum
I bakkehallet ovanfor Oppheim kyrkje ligg den gamle prestegarden på Oppheim. Ruslar du opp vegen frå kyrkja, kjem du opp i eit tun med spor etter mell...

Bru

Busetnad, bygd, by
Publisert: 19.05.2009
Author: Nils Georg Brekke
Bruosen er ei av dei få elvehamnene i fylket. Som landingsplass for kyrkjefolket går denne staden og naustmiljøet inn i ein tradisjon attende til mell...

Tangarås

Språk og kunst
Publisert: 21.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Frå loftsglaset sitt i doktergarden på Tangarås hadde den unge Hans Ernst Kinck utsyn til fjorden og Maurangerfjella. Fjordbygdene på Vestlandet gjord...

Nes

Busetnad, bygd, by
Publisert: 21.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Garden Nes like innanfor Mundheim ligg på eit skogkledd nes ut i fjorden mellom Mundheimsvika og Bondesundet; ein gard med eit innbydande og velstelt ...

Straume - laksegiljer

Publisert: 21.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Laks og aure har i uminnelege tider vore fanga med ulike reiskapar i fjorden og straumane her. Funn i steinalderbuplassen ved Skipshelleren fortel at ...

Gullbrå

Busetnad, bygd, by
Publisert: 21.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Frå skriftlege kjelder veit vi at garden Gullbrå var i bruk tidleg på 1600-talet. Apostelkyrkja i Bergen åtte jord her som dei bygsla bort, men noko a...

Bolstad

Busetnad, bygd, by
Publisert: 19.05.2009
Author: Nils Georg Brekke Johannes Gjerdåker
Tettstaden på Bolstadøyri fekk si form kring midten av 1800-talet, men her har det frå gammalt av vore ein møtestad; tingstad og handelsstad. Gjestgje...

Evanger

Busetnad, bygd, by
Publisert: 22.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Evanger (av gamalnorsk áivangr, «vang», «voll» der ein kan lata hestane få gå på beite) er staden der elva frå Vangsvatnet, Vossavassdraget, munnar ut...

Vik

Busetnad, bygd, by
Publisert: 22.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Garden Vik i Jondal må ha vore ein av dei tidleg busette gardane i Jondal; ein god og grøderik gard aust for elva. Gamle segner vil vita at det har bu...

Torsnes

Busetnad, bygd, by
Publisert: 22.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Leif Galtung
Då biskop J. Neumann var på visitasferd i Hardanger i 1825, vitja han også Torsnes, setegarden til Galtungslekta. Då var dei i ferd med å riva den gam...

Svåsand

Busetnad, bygd, by
Publisert: 22.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Nede ved fjorden på Svåsand, like ved riksvegen, ligg ei lang naustrekkje; eitt av dei velhaldne eldre naustmiljøa langs Hardangerfjorden. Det er gard...

Herand - Tveiti sag

Næring og handverk
Publisert: 22.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Sverre Haugen Amund Tveiten
Tveiti sag i Herand er truleg den siste vassdrivne oppgangssaga som har vore i ordinær drift heilt opp til vår tid. Det har stått oppgangssag her sid...

Hummelfossen

Industri, energi og naturressursar
Publisert: 19.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Alt i 1906 vart Matre og Haugsdalsvassdraget kjøpt opp av forretningsmannen Blaauw frå Bergen; den første «fossespekulanten» i Matreområdet. Han selde...

Botnen

Landskap
Publisert: 19.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Fyksesundet og Botnagrenda gjev ei fin oppleving av landskap og kulturhistorie; eit geografisk avstengt lokalsamfunn med vid kulturkontakt til omverda...

Mollandseid

Busetnad, bygd, by
Publisert: 19.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Aud Karin Skagen
I Mollandsvågen, like ved elva som renn frå Mollandsvatnet og ut i fjorden, ligg to vassdrivne sirkelsager og ei kvern. Dette sag- og kvernbruket har ...

Havrå

Busetnad, bygd, by
Publisert: 20.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
I det solrike, brattlendte fjordlandskapet langs Sørfjorden på austsida av Osterøy ligg garden Havrå. Den vesle «landsbyen» er eitt av dei få uskipla ...

Valestrandsfossen - garvarverksemd

Industri, energi og naturressursar
Publisert: 20.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Anders Haaland
Valestrand vart eit sentrum for garvarverksemda i Osterøy; eitt av dei handverka som har utvikla seg til ein lokal industri med mange arbeidsplassar. ...

Hamre kyrkje

Tru og livssyn
Publisert: 20.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Lidén
Hamre kyrkje har etter alt å dømma vore ei av dei fire fjordungskyrkjene i Hordafylke i mellomalderen. Hamre var hovudkyrkje for heile Nordhordland. B...

Hosanger kyrkje

Tru og livssyn
Publisert: 20.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Lidén
1. juledag 1795, kl. 5 om morgonen, slo lynet ned i kyrkja i Hosanger. Etter tre timar var tømmerkyrkja frå 1600-talet, som hadde avløyst stavkyrkja f...

Otterstad

Busetnad, bygd, by
Publisert: 20.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Otterstadgardane ligg i den inste enden av Mofjorden, på nordvestsida av elva. Rekkja med stavbygde naust som høyrer til garden, skal vera bygd litt e...

Nottveit

Busetnad, bygd, by
Publisert: 20.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
I ei av dei grindbygde løene på Nottveit, på bruk 3, oppdagar vi at fleire av stavane har eit mellomalderleg preg, med store dimensjonar og forseggjor...

Stølsheimen

Publisert: 20.02.2013
Author: Dagfinn Moe Aud Karin Skagen Nils Georg Brekke
Det store fjellområdet mellom Modalen, vossebygdene og Sogn er eitt av dei finaste stølsområda på Vestlandet. I eldre tid har dette området vore kalla...

Øystese - Kvam bygdemuseum

Museum, natur- og kulturvern
Publisert: 21.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
KVAM BYGDEMUSEUM...

Norheim

Busetnad, bygd, by
Publisert: 21.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Norheim, «garden ved det tronge sundet», er nemnd i mellomalderdiplom og skifte. Det er ein av dei store gardane i Hardanger som høyrde til mellom dei...

Vikøy

Busetnad, bygd, by
Publisert: 21.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Lidén
Gjennom Adolph Tidemands detaljerte nærbilete frå røykstover i Kvam har prestegarden i Vikøy, der han budde på sine målarferder gjennom Hardanger, fåt...

Vangdal

Arkeologi
Publisert: 21.02.2013
Author: Svein Indrelid Nils Georg Brekke
Ved Salthamaren i Vangdalsberget skal det ein gong i tida ha vore brent salt, og djupe kollag i jorda syner at her har vore gjort opp eld mange gonger...

Berge

Næring og handverk
Publisert: 21.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Olav Tveiten
Nede ved fjorden, på garden Berge i Tørvikbygd, ligg Stekkavika – ei lun, austvend hamn, skjerma mot fjorden med nes og holmar, slik sjølve namnet for...

Bergensbanen

Samferdsle
Publisert: 18.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Aslak T.Helleve Atle Ove Martinussen
Alt i byrjinga av 1870-åra vart det sett fram krav om jernbanesamband mellom Bergen og Austlandet. Første strekninga frå Bergen til Voss stod ferdig i...

Frøystein

Busetnad, bygd, by
Publisert: 18.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Garden Frøystein ved Ulvikfjorden vert i dagleg tale kalla Fryste. I 1614 vart namnet skrive Frøstemb – ei tydeleg fordansking – og forma Frøsten vart...

Hellisøy

Busetnad, bygd, by
Publisert: 18.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Hellisøy fyr vart første gongen tent i oktober 1855. Det karakteristiske raude støypejernstårnet med to kvite belte har ei høgd på 33 meter og ei lysh...

Vinappen

Publisert: 18.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Vinappen ligg på eit lite høgdedrag heilt vest på øya. Her er det eit fantastisk panorama mot havet. Området var opphavleg beiteland for kyr, men dett...

Isdal

Busetnad, bygd, by
Publisert: 18.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Isdal er eitt av dei få klyngjetuna som ligg att i Hordalandsbygdene, etter at dei store utskiftingane kring hundreårsskiftet løyste opp fellestunet o...

Bruknappen

Busetnad, bygd, by
Publisert: 19.05.2009
Author: Nils Georg Brekke Aud Karin Skagen
Gjestgjevarstaden i Bruknappen ligg nord i Radsundet, like sør for Festo, ved ein lun, idyllisk våg rett inn frå hovudleia. Både sognejekter og nordfj...

Lygra

Publisert: 19.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Mons Kvamme
Lyngheilandskapet på ytre Lygra, Utluro og Lurekalven, er ein del av eit landskapsvernområde som skjøttast gjennom tradisjonell drift med utegangarsau...

Skjervet - vegarbeid

Samferdsle
Publisert: 19.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Knut Kjerland Johannes Gjerdåker
Vegen mellom Eide i Granvin og Voss er ein av dei eldste vegane som vert omtala i mellomalderen. I eit diplom frå 1343 frå Voss om fordeling av vegarb...

Storegraven

Tru og livssyn
Publisert: 19.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Hans Emil Lidén
Første gong kyrkja i Granvin er nemnd i kjeldene, er i 1306, men kyrkjestaden må vera langt eldre enn dette. Garden Storegraven ligg sentralt ved Gran...

Spjutøy

Samferdsle
Publisert: 19.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Gunn Nordal
Ved Spjutøy og Straumsosen går det tre innløp frå Lurefjorden til fjordbassenget innanfor. Heilt fram til slutten av 1800-talet kunne ikkje rutebåten ...

Vassel

Busetnad, bygd, by
Skule
Publisert: 19.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Aud Karin Skagen
Det vesle, kvitmåla skulehuset på Vassel er ein smålåten, men verdig representant for skulen i bygdesamfunnet – ein kunnskapsinstitusjon og ein folkeo...

Kongstun

Busetnad, bygd, by
Publisert: 19.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
I mellomalderen var bøndene pålagde skyssplikt. Bispane hadde krav på 18 hestar når dei reiste ikring på visitasferder, og kongen kunne krevja friskys...

Øvre Folkedal

Busetnad, bygd, by
Publisert: 19.02.2013
Author: Nils Georg Brekke
Folkedal, som i dag ligg som ein liten «avstikkar» frå riksvegen, låg i mellomalderen sentralt i ein av dei viktigaste vegane mellom Hardanger og Voss...

Håøyna

Publisert: 14.02.2013
Author: Nils Georg Brekke Birger Odland
Håøyna ligg midt i ei av hovudleiene inn til Bergen - med Håøysundet på sørsida, mot Meland, og Hagelsundet mot Lindåslandet. Namn som Nordfarskista o...